Κρητικό Πιλάφι, Ελένη Γιαννακάκη
Το μικρό μυθιστόρημα “ Κρητικο πιλάφι” της Ελένης Γιαννακάκη είναι μια συγκλονιστική ελεγεία. Ένα τραγούδι θρηνητικο, ένα μοιρολόι που εξελίσσεται αφηγηματικά σαν τη δύσκολη και κρυφή μυστική συνταγή για το κρητικό φαγητό της γιορτής, το κρητικό πιλάφι.
Γράφει η Σοφία Σιγάλα
Μια σκηνή του παραλόγου, που ο καθένας μας προσπαθεί να καταλάβει κάτι για τον ρόλο που του ’πεσε, για να τον ερμηνεύσει όσο γίνεται πιο πειστικά, ε, κι όπως του ταιριάζει. Κι αλίμονό σου αν είσαι κι ο πρωταγωνιστής
Η Αλεξάνδρα είναι λυκειάρχης αλλά έχει συνταξιοδοτηθεί. Στην ιστορία της, που είναι ένας εξομολογητικός μονόλογος, μια Κυριακή ετοιμάζει το τραπέζι για τα παιδιά της. Η ηρωίδα θα εξηγήσει με λεπτομέρεια όλα όσα χρειάζεται να κάνει για να ετοιμάσει το τραπέζι της αγάπης, μια σπανακόπιτα, αρνάκι στον φούρνο με πατάτες, σαλάτα χωριάτικη και το ξακουστό και αγαπημένο κρητικό πιλάφι.
Όσο η αφήγηση εξελίσσεται, ο αναγνώστης αρχίζει να συνειδητοποιεί την τραγική ιστορία της γυναίκας. Ο τρόπος που εξηγεί και προετοιμάζει το γεύμα είναι αγωνιώδης, παράδοξος, μπλέκεται με λέξεις και σκέψεις, με υπονοημένα γεγονότα που αποκαλύπτουν την ψυχική κατάσταση της ηρωίδας.
Η Αλεξάνδρα θα αφηγηθεί τη ζωή της, το παρελθόν και την ιστορία της με τρόπο τραγικό, μεταξύ φωτεινών στιγμών λογικής και στην έκσταση του παράλογου που την κυριεύει και της δίνει την ύστατη υπόσταση στην οποία έχει περιέλθει.
Ούτως ή άλλως, δεν είναι εύκολη ώρα αυτή για μένα. Η ώρα που φτιάχνω το πιλάφι μου. Ας μην την κάνω δυσκολότερη. Είναι η αρχή του τέλους της Κυριακής μου. Της κάθε Κυριακής. Κι αυτό είναι και καλό και κακό. Φυσικά και θέλω να τελειώνει η μέρα. Αλλά θα πρέπει πάντα να διαβώ πρώτα έναν Ρουβίκωνα
Η Ελένη Γιαννακάκη δημιουργεί ένα μυθιστόρημα γεμάτο με έντονο συναίσθημα και ψυχικές διακυμάνσεις που στοχεύουν σε δύο διαφορετικές όψεις: Από τη μία να αποκαλύψει τη συνθήκη την οποία βιώνει η ηρωίδα από την άλλη να γνωρίσει ο αναγνώστης την αιτία ως αφορμή για την κατάστασή της. Όλα γίνονται με μια υποδόρια, ευφυή διήγηση στην οποία αποκαλύπτεται σταδιακά η ιστορία της οικογένειας της Αλεξάνδρας.
Η προσεκτική και λεπτομερής εκτέλεση της συνταγής για το κρητικό πιλάφι είναι μια συγκλονιστική μεταφορά. Ορίζει την ώριμη αλλά διαταραγμένη γυναικεία φύση της ηρωίδας που αγωνίζεται να δείξει την αγάπη , τη μητρότητα, το νοιαξιμο και τη στοργή της, παράλληλα την αγωνία της να συγχωρεθεί, να δικαιολογήσει τις πράξεις της και να λυτρώσει τις Ερινύες που τη διακατέχουν. Θα ταΐσει τα παιδιά της με την αγάπη και τη φροντίδα της σε μια κυκλωτική αλληλουχία. Κάθε Κυριακή, το παραδοσιακό τελετουργικό της οικογενειακής συνάθροισης θα επιβεβαιώνει την υπόστασή της.
Το «Κρητικό πιλάφι» είναι μια εικόνα απώλειας. Ένα δημιούργημα με διαστάσεις κοινωνικές και ανθρώπινες, για τη διαχείριση ή την απόρροια του πόνου και του αποχαιρετισμού. Η Αλεξάνδρα, ο βασικός πόλος της ιστορίας, θα εξομολογηθεί τη ζωή μιας γυναίκας που μεγαλώνει για να γίνει σύζυγος, μητέρα, κόρη με σπουδές και προίκα που θα υπηρετήσει τη νομοτελειακή αρχή του ρόλου της γυναίκας στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Θα βρεθεί αντιμέτωπη με τη μοναξιά, τις ευθύνες των επιλογών της, την κοινωνική κριτική για τις αποφάσεις της και την τιμωρία που της επιφυλάσσει η μοίρα.
Πώς μπορεί να διαχειριστεί μια γυναίκα το τέλος της ίδιας της της φύσης; Πώς αναπαράγεται ένα συγκλονιστικά τραγικό γεγονός μέσα στο μυαλό μιας γυναίκας που η μητρότητα είναι το βασικό κομμάτι της ύπαρξής της;
Η Ελένη Γιαννακάκη παρασύρει τον αναγνώστη σε ένα αποκαλυπτικό ταξίδι μιας κατακερματισμένης ψυχής δημιουργώντας στοιχεία αγωνίας, αμφιβολίας, συγκινησιακής έξαρσης, ρεαλισμού και ανθρώπινης συμπόνιας. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση προκαλεί, συγκλονίζει, αναιρεί και προβληματίζει. Αποτελείται από αναμνήσεις και ερμηνευτικός εξηγήσεις, μετατρέπεται σε απολογία, κραυγή και παραίτηση.
Οικογένειά μας τώρα είναι μια λιμνούλα από αναμνήσεις, που την ανακατεύω διαρκώς φέρνοντας τα πάνω κάτω και ολόγυρα, ξανά και ξανά, χειμώνα καλοκαίρι και πιο πολύ τις Κυριακές. Κι ίσως και κάπου κάπου ν’ αλλάζω κάποια πράγματα, ποιος ξέρει; Έτσι δεν λένε για τις αναμνήσεις;
Το «Κρητικό πιλάφι» θέτει ζητήματα που αφορούν τη γυναικεία χειραφέτηση και τους κοινωνικούς κανόνες που καθόριζαν τις γυναίκες μέχρι πριν λίγες δεκαετίες και τη διαφοροποίηση της νεότερης γενιάς στα ηθικά πρέπει που καθόριζαν τις ζωές των ανθρώπων. Η γονεϊκή σχέση της ηρωίδας με τα παιδιά της είναι ένας δεσμός άρρητος αλλά πάντα εύθικτος, που μέχρι το τέλος του μυθιστορήματος θα μετατραπεί σε δήγμα, πληγή και ανολοκλήρωτο απωθημένο.
Μου θυμίζει κάτι απ’ τα παιδικά μου χρόνια, τότε που για μένα όλα ήταν απλά και προβλέψιμα, ή θέλημα Θεού, κι ακολουθούσαν μια γραμμική πορεία: από τη γέννα στον γάμο, στο ανάστημα παιδιών, στη γέννηση των εγγονιών και μετά στο νεκροταφείο
Αξίζει να διαβαστεί; Η απάντηση είναι ναι. Το «Κρητικό πιλάφι» χαρακτηρίζεται από μια μοναδική εσωτερικότητα που βρίσκει ανταπόκριση μέσα από το μοίρασμα. Είναι μια πικρή κραυγή απόγνωσης με τραγικά χαρακτηριστικά, μια τρυφερή μητρική στιγμή. Μια αναπαράσταση ενός μυαλού που αποκαλύπτεται σαν παλίμψηστο, προσπαθώντας να κρατηθεί στον κόσμο που το λυτρώνει, γδέρνοντας τις μνήμες και τις εικόνες μιας ζωής.
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ
About the Author
