Υπόθεση Ντέιφους, Κατηγορώ, Εμίλ Ζολά
Για το «Κατηγορώ» του Εμίλ Ζολά, γράφει η Σοφία Σιγάλα
Ποια είναι η δύναμη της γραφής και πόσο μπορεί να επηρεαστεί ένα κοινωνικοπολιτικό σύστημα από μια χαρισματική μορφή της λογοτεχνίας; Πιστεύω πως η στρατευμένη Τέχνη ίσως να κατηγοριοποιεί το κοινό της, η ευαισθητοποιημένη όμως παρατήρηση και η καίρια στόχευση σε ζητήματα που αφορούν μια κοινωνική ή πολιτική κατάσταση είναι υποχρέωση και περιέχει στα σπλάχνα της αφύπνιση και σε κάποιες περιπτώσεις είναι απολύτως απαραίτητη, όχι μόνο σήμερα, αλλά σε όλες τις περιόδους που κάτι δεν πάει καλά
Το βιβλίο που κρατάω στα χέρια μου είναι, για άλλη μια φορά, παλιό, αλλά αποτελεί σημείο αναφοράς, όχι τόσο για τη λογοτεχνική του αξία, όσο γιατί ήταν αποτέλεσμα και αιτία ενός αγώνα που δόθηκε από έναν σπουδαίο συγγραφέα και κατέλυσε ένα σαθρό πολιτικό σύστημα που με τις ωμότητες και την παρακμή του κλόνιζε τις αξίες της ανθρώπινης ζωής, αλλά και των εννοιών της Πολιτείας και της Δικαιοσύνης. Η ημερομηνία που γράφω στην πρώτη σελίδα είναι 17/11/1997 και είναι από τις εκδόσεις ΓΚΟΒΟΣΤΗ. Θα σου γράψω λίγες λέξεις για την υπόθεσή του.
Το βιβλίο αυτό αναφέρει την ιστορία που τάραξε συθέμελα την κοινωνία της Γαλλίας. Το 1894, ο Ντρέιφους, λοχαγός του Γαλλικού στρατού, εβραϊκής καταγωγής, καταδικάζεται άδικα από τους ανώτερούς του για εσχάτη προδοσία. Η Γαλλία χωρίζεται στα δύο καθώς περνά μια βαθιά πολιτική και ηθική κρίση. Ο Εμίλ Ζολά ύψωσε το ανάστημά του, καθώς οι ιδέες του περί δικαιοσύνης, δημοκρατίας κι ελευθερίας δεν τον άφηναν να σιωπήσει. Έπρεπε να υπερασπιστεί έναν αδικημένο και να καταρρίψει μια δικαστική πλάνη. Ο ίδιος βρέθηκε ένοχος για συκοφαντία κι έγραψε το περίφημο «Κατηγορώ», σαν μια έμπρακτη απόδειξη ότι οι διανοούμενοι πρέπει να παρεμβαίνουν στον δημόσιο βίο. Στην υπόθεση αυτή αποκαλύφθηκαν ήρωες, αποκαλύφθηκαν ιδεολόγοι αγωνιστές του Δικαίου, από εκείνους που θυσιάζουν τη ζωή τους χάρη μιας ιερής ιδέας.
Η υπόθεση αυτή, που έμεινε στην ιστορία ως η «Υπόθεση Ντρέιφους», αποτέλεσε ένα σκάνδαλο που συγκλόνισε τη Γαλλία εμπλέκοντας τον στρατό, την κυβέρνηση και τη δικαιοσύνη. Πρόκειται για μία δικαστική πλάνη που δίχασε τη χώρα σε δύο στρατόπεδα.
Ο Ζολά, με αυτή του την πράξη και με τον αγώνα και την αυταπάρνηση που έδειξε απέναντι σε αυτή την κατάφωρη παραποίηση και συγκάλυψη του δικαιώματος όλων των ανθρώπων απέναντι στη δικαιοσύνη, απέδειξε το χρέος των ανθρώπων του πνεύματος να αμύνονται και να μάχονται για τα ιδανικά και το δίκαιο. Πέθανε μετά από λίγα χρόνια -είπαν πως ήταν από αναθυμιάσεις μονοξειδίου της θερμάστρας που είχε στο σπίτι του- αλλά ακόμα ερευνάται η αλήθεια της αιτίας θανάτου του.
Η καταδίκη του Ντρέιφους ήταν η πρώτη ένδειξη για ό, τι επρόκειτο να έρθει στα επόμενα χρόνια, αφού η υπόθεση κρύβει μία σκληρή αλήθεια πως στο πρόσωπο του Εβραίου Ντρέιφους γεννήθηκε η ανάγκη των αντισημιτών, να προστατέψουν τα ιδανικά τους και την πίστη τους στο στρατό, στο έθνος και στην εκκλησία, νιώθοντας την ανάγκη να αμυνθούν φανατικά για την προστασία τους. Επρόκειτο για έναν άκαρπο ναζισμό και έναν προάγγελο του εθνικοσοσιαλισμού του Χίτλερ.
«Κατηγορώ τον αντισυνταγματάρχη Πατύ ντε Κλαμ, γιατί υπήρξε ο σατανικός δράστης της δικαστικής πλάνης..
Κατηγορώ τον στρατηγό Μερσιέ γιατί, το λιγότερο από πνευματική ανεπάρκεια, έγινε συνένοχος του μεγαλύτερου ανομήματος του αιώνα…
Κατηγορώ τον στρατηγό Μπιγιό, γιατί είχε στα χέρια του αναμφισβήτητες αποδείξεις της αθωότητας του Ντρέιφους και τις έπνιξε…
Κατηγορώ τον στρατηγό ντε Μπουαντέφρ και τον στρατηγό Γκονζ, γιατί υπήρξαν συνένοχοι του ίδιου εγκλήματος…
Κατηγορώ τον στρατηγό ντε Πελλιέ και τον ταγματάρχη Ραβαρί, γιατί έκαμαν μία εγκληματική προανάκριση, με την πιο τερατώδη μεροληψία…
Κατηγορώ τους τρεις γραφολόγους Μπελόμ, Βαρινιάρ και Γουάρ, γιατί συντάξανε ψεύτικες εκθέσεις απατεώνων…
Κατηγορώ το υπουργείο Στρατιωτικών και το Επιτελείο, γιατί έκαμαν στις εφημερίδες ιδιαίτερα στην “Αστραπή” και στην “Ηχώ των Παρισίων”, μία βδελυρή και απαράδεκτη εκστρατεία για να παραπλανήσουν τη κοινή γνώμη…
Κατηγορώ, τέλος, το πρώτο Στρατοδικείο γιατί παραβίασε το δίκαιο…».
Κατηγορώ, σελ.122
Ο Άλφρεντ Ντρέιφους πέθανε στις 12 Ιουλίου του 1935. Ήταν Γάλλος αξιωματικός εβραϊκής καταγωγής. Κατηγορήθηκε άδικα για κατασκοπεία υπέρ της Γερμανίας και καταδικάστηκε το 1894, γεγονός που πυροδότησε ένα από τα μεγαλύτερα δικαστικά και πολιτικά σκάνδαλα της Γαλλίας. Η υπόθεση ανέδειξε τον αντισημιτισμό και δίχασε τη γαλλική κοινωνία. Αποκαταστάθηκε πλήρως το 1906 και τιμήθηκε με το μετάλλιο της Λεγεώνας της Τιμής. Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο υπηρέτησε ως αντισυνταγματάρχης.
About the Author
