Η Χώρα των άλλων, Leila Slimani
Η «Χώρα των άλλων» της Leila Slimani είναι δύο παράλληλες ιστορίες που αλληλεπιδρούν για να δημιουργήσουν ένα μυθιστόρημα δυνατό, γεμάτο ρεαλισμό, με ήρωες ζωντανούς που μπορούν να βρίσκονται οπουδήποτε ακόμα και σήμερα, να βιώνουν τις ίδιες ανησυχίες και τα ίδια διλλήματα. Το αποικιοκρατικό Μαρόκο κρύβει μυστήριο, αρώματα, χρώματα και το εξωτικό φόντο που μαγεύει στην περιγραφή του, αλλά, παράλληλα και μια ιστορία αγώνα και μάχης για την ανεξαρτησία του.
Γράφει η Σοφία Σιγάλα
Η Ματίλντ, ένα νέο κορίτσι από την Αλσατία, ερωτεύεται τον Αμίν, ένα Μαροκινό στρατιώτη του γαλλικού στρατού που έρχεται στη Γαλλία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το Μαρόκο είναι προτεκτοράτο της Γαλλίας από το 1912, με τη συνθήκη του Φεζ, και στον πόλεμο στρατολογεί με τη βία μαροκινούς για να αμυνθούν υπέρ μιας χώρας που καταπατά την ελευθερία του μαροκινού λαού.
Με το τέλος του πολέμου η Ματίλντ θα παντρευτεί τον Αμίν που θα την πάρει για να ζήσουν μαζί στο Μαρόκο. Τίποτα όμως δεν είναι όπως φαντάζεται η Ματίλντ στη νέα ζωή που την περιμένει. Ο Αμίν θα της υποσχεθεί μια όμορφη και ελπιδοφόρα ζωή στη γη που κληρονόμησε από τον πατέρα του. Το Μεκνές είναι μια γη άγονη και ανοίκεια για τη νέα κοπέλα. Ο Αμίν όμως πιστεύει πως αυτή η γη είναι ο προορισμός του και η υπόσχεση που έχει δώσει στον πατέρα του και δεν πρέπει να αθετήσει. Μια υπόσχεση που θα αποδείξει πως είναι ο άντρας που μπορεί να συντηρήσει την οικογένεια του και να έχει τιμή στην κοινωνία.. Μια γη καλλιεργήσιμη, ένας παράδεισος από τον οποίο θα μπορεί να ζήσει την οικογένειά του.
Η Λεϊλά Σλιμανί χτίζει μέσα από τους ήρωές της μια χώρα που προσπαθεί μετά τον πόλεμο να βρει την ταυτότητά της ξανά. Η Ματίλντ και ο Αμίν είναι ένα κομμάτι της χώρας του Μαρόκου. Μια Γαλλίδα προσπαθεί να ζήσει και να κατανοήσει τον άντρα της που είναι ένας Μαροκινός, που ανέχεται με δυσκολία τις ευρωπαϊκές συνήθειες και σκέψεις της γυναίκας που αγαπάει. Από την άλλη η Ματίλντ φαίνεται να υποφέρει μπροστά στη συνθήκη υποταγής που αναγκάζεται να συμβιβαστεί.
« Όταν πήγε στο Μαρόκο, ήταν ακόμη παιδί. Και είχε αναγκαστεί να μάθει, μέσα σε λίγους μήνες, να αντέχει τη μοναξιά και τη ζωή της νοικοκυράς, να υπομένει έναν τραχύ άντρα και μια ξένη χώρα.»
Η Ματίλντ θα παλέψει σθεναρά για να αποκτήσει ταυτότητα μέσα σε ένα νέο κοινωνικό και αξιακό πλαίσιο. Το Μαρόκο είναι μια χώρα που, αν και η γαλλική αποικιοκρατία έχει αλλάξει πολλές από τις παλιές σταθερές της χώρας, αντιστέκεται στην αλλοτρίωση των αξιών και των συνηθειών της. Η Γαλλία κρατάει τα ηνία στη ζωή της ηρωίδας παράλληλα ο αγώνας της στηρίζεται στην κατανόηση και την αποδοχή του τρόπου σκέψης του λαού στον οποίο καλείται να ζήσει. Η ζωή της θα καθοριστεί σε νέα πλαίσια και η ίδια καλείται να αντεπεξέλθει στους κανόνες που της επιβάλλει η θέση της ως γυναίκα σε ένα πλαίσιο που η γυναικεία χειραφέτηση είναι κάτι άγνωστο και ανέφικτο. Η Ματίλντ θα αγωνιστεί με τη δυναμικότητα και το πείσμα που διαθέτει ώστε να μη χαθεί μέσα σε μια χώρα άγνωστη και εχθρική γι΄ αυτήν.
Το Μεκνές είναι ένας τόπος μοναχικός και ανοίκειος αρχικά για τη Ματίλντ. Οι εργάτες και οι γυναίκες τους είναι Μαροκινοί που ζουν στον δικό τους γηγενή τόπο, με τις δικές τους συνήθειες και τον δικό τους τρόπο σκέψης, τόσο αντίθετο από αυτόν της ηρωίδας. Παρ’ όλα αυτά εκείνη θα καταφέρει να γίνει κομμάτι του τόπου, σεβόμενη τη διαφορετικότητα αλλά χωρίς να παρακάμπτει της αξίες της.
Το Μαρόκο χαρακτηρίζεται στο «Η χώρα των άλλων» σαν μια χώρα που ψάχνει το πρόσωπό της. Το ίδιο και οι κάτοικοι που την απαρτίζουν. Η δεκαετία του ’50 είναι χρόνια επαναπροσδιορισμού για τους Μαροκινούς. Οι νέοι αναζητούν την ταυτότητά τους μέσα από την ανεξαρτησία τους. Ο Όμαρ παίρνει μέρος στις διαδηλώσεις κατά της αποικιοκρατίας, η Σέλμα, χωρίς την αυστηρή επιτήρηση του αδελφού της ανακαλύπτει και βιώνει την ερωτική επανάστασή της. Η Μουιλάλα χάνει όλα όσα τη χαρακτήριζαν σαν γυναίκα του μουσουλμανικού κόσμου και παραπαίει στη λογική και στις παραισθήσεις. Ο Αμίν προσπαθεί να βρει ισορροπίες ανάμεσα στις αξίες και τις θρησκευτικές ταγές με τις οποίες μεγάλωσε και την οικογένειά του, που είναι ένα συνονθύλευμα πολιτισμών και αξιών. Στον κήπο του έχει μπολιάσει μια λεμονιά με μια πορτοκαλιά, ένα στοιχείο αλληγορικό, αφού περιμένει να δει τον καρπό που θα ευδοκιμήσει στο δέντρο. Πικρό και στυφό στην αρχή αλλά ίσως γλυκό στο τέλος. Παραλληλίζει την κόρη του Αϊσά με το δέντρο του. Ένα πλάσμα που έρχεται στον κόσμο για να ζήσει στο Μαρόκο, να διδαχτεί στις καλόγριες, τη θρησκεία των χριστιανών, τα γαλλικά αλλά να ζήσει σε έναν κόσμο που αγωνίζεται για να αποτινάξει τη γαλλική κυριαρχία.
«Γιατί η Αϊσά δεν ήταν ούτε ακριβώς ιθαγενής αλλά ούτε και από κείνες τις Ευρωπαίες, τις κόρες αγροτών ή τυχοδιωκτών ή δημόσιων υπαλλήλων της αποικιακής διοίκησης, που έπαιζαν κουτσό στην αυλή. Δεν ήξερε τι ήταν, οπότε έμενε μόνη της, ακουμπισμένη στον καυτό τοίχο της τάξης.»
Το «Η χώρα των άλλων» είναι ένα βαθιά κοινωνικό μυθιστόρημα, με πολιτικές και ιδεολογικές πτυχές, που αφορούν σε μια χώρα που στην πορεία της βρέθηκε σε ένα παράδοξο σταυροδρόμι πολιτισμών, αλλά με μια μακρά Ιστορία που εγκαλείται να ξανά ανακαλύψει μέσα από μια μακρόχρονη πολιτιστική και ηθική αλλοτρίωση. Όσοι Γάλλοι ή άνθρωποι από άλλες χώρες βρέθηκαν στο Μαρόκο ξεκίνησαν μια νέα ζωή σε μια χώρα που πίστεψαν που ήταν δική τους. Οι δε Μαροκινοί πολέμησαν σε έναν μεγάλο πόλεμο στο πλευρό μιας χώρας που δεν ήταν δική τους. Οι ήρωες του μυθιστορήματος βρίσκονται σε πολιτισμικό και ηθικό προβληματισμό ως προς την ταυτότητα και τις ρίζες τους. Η μάχη που δίνουν ψυχικά αλλά και σε ανθρώπινο επίπεδο αποτελεί το θέμα αυτού του μυθιστορήματος και η συγγραφέας το έχει αναλύσει στην τραγικότητα αλλά και στη ρεαλιστική του όψη με τρόπο εύστοχο και συγκινησιακό. Με ιστορίες ανθρώπων που κρύβουν διλλήματα και πράξεις που περιέχουν στοιχεία λύτρωσης, παραδοχής και τελικά μιας διαπίστωσης που κρύβει στωικότητα και πόνο.
Μτφ. Μανώλης Πιμπλής, Κλαιρ Νεβ
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΜΕΤΑΧΜΙΟ
About The Author
