Συνθήκη της Λοζάνης
24 Ιουλίου 1924, Λοζάνη, μεσημέρι,
στην αίθουσα τελετών του πανεπιστημίου της πόλης θα πέσουν οι τελικές υπογραφές για μία συνθήκη που σηματοδοτεί το τέλος της επιστροφής στο νόστιμον ήμαρ των προσφύγων από τη Μικρά Ασία, αλλά και τη συμφωνία της ανταλλαγής των πληθυσμών, με μόνο κριτήριο τις θρησκευτικές πεποιθήσεις τους. Μουσουλμάνοι- Χριστιανοί. Οι συνδιασκέψεις έχουν ξεκινήσει από τις 7 Νοεμβρίου του 1922 στην αίθουσα του…καζίνου.
Γράφει η Σοφία Σιγάλα
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος κάθεται από την αριστερή πλευρά του πράσινου τραπεζιού, ενώ, με αλαζονεία κι έπαρση, στη δεξιά πλευρά κάθεται ο Τούρκος πρωθυπουργός Ισμέτ Πασάς (μετέπειτα Ινονού) με τους συνεργάτες του, λησμονώντας ότι η χώρα του είχε ηττηθεί στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο του 1914-1918. Για τους Τούρκους η Ιστορία άρχιζε το 1919, με την απόβαση των Ελλήνων στη Σμύρνη και τον αγώνα του έθνους του για ανεξαρτησία.
Στο άρθρο 1 της Σύμβασης αναφερόταν ότι, από την 1η Μαΐου 1923, θα διενεργείτο «υποχρεωτική ανταλλαγή» των Τούρκων υπηκόων ελληνικού ορθόδοξου θρησκεύματος που ήταν εγκατεστημένοι στα τουρκικά εδάφη με τους Έλληνες υπηκόους μουσουλμανικού θρησκεύματος που βρίσκονταν σε ελληνικά εδάφη. Εξαιρούνταν: οι Ελληνες κάτοικοι της Κωνσταντινούπολης και οι μουσουλμάνοι κάτοικοι της Δυτικής Θράκης. Τελικά στην ανταλλαγή περιλήφθηκαν 190.000 Έλληνες έναντι 355.000 Τούρκων. Παράλληλα, με τη Συνθήκη της Λοζάνης, η Τουρκία ανακτούσε, μεταξύ άλλων, την Ανατολική Θράκη, την Ίμβρο και την Τένεδο, ενώ παραχωρούσε τα Δωδεκάνησα στην Ιταλία. Η Ελλάδα υποχρεώθηκε να καλύψει τις πολεμικές επανορθώσεις, αλλά, ελλείψει χρημάτων, αυτό έγινε με επέκταση των τουρκικών εδαφών της Ανατολικής Θράκης πέρα από τα όρια της συμφωνίας -έτσι παραχώρησε στη γειτονική χώρα την Ίμβρο και την Τένεδο. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο περιήλθε σε διεθνές νομικό καθεστώς.
Οι τελευταίοι Έλληνες της Μικράς Ασίας απελάθηκαν από πόλεις που ανατριχιάζεις ακούγοντας την ιστορία των ονομάτων τους. Καππαδοκία, Πόντος, Βιθυνία, Νικομήδεια, Χαλκηδόνα, Αν, Θράκη.
Άλλο ένα κομμάτι της Νεότερης Ιστορίας ταλανίζει μέχρι σήμερα δύο χώρες, δύο λαούς. Άλλο ένα ιστορικό γεγονός γεννάει διχασμό κι έριδα ανάμεσα σε δύο κράτη. Κανείς δεν ξέρει ως πότε. Μάλλον για πάντα. Η Ιστορία ακόμα γράφεται, κι έχει τα γεγονότα αποκομμένα από συναισθήματα κι ανθρώπινη απόκριση. Μα η Ιστορία είναι και οι ζωές των ανθρώπων που χάθηκαν, που αγάπησαν και χωρίστηκαν, που ονειρεύτηκαν και ξεκληρίστηκαν, που εκδιώχθηκαν και βασανίστηκαν. Και οι Μουσουλμάνοι της Ελλάδας και οι Χριστιανοί της Τουρκίας. Μαζί, θα επέστρεφαν και οι αιχμάλωτοι Μικρασιάτες από τα αμελέ ταμπουρού, τα τάγματα εργασίας που έστησαν οι Τούρκοι με τους Γερμανούς.
𝜢 𝜤𝝈𝝉𝝄𝝆ί𝜶 𝜺ί𝝂𝜶𝜾 𝜻𝝎𝝂𝝉𝜶𝝂ή 𝜿𝜶𝜾 𝜿𝜾𝝂𝜺ί𝝉𝜶𝜾 𝝈𝝊𝝂𝜺𝝌ώς. 𝜞𝜾𝜶 𝝂𝜶 𝜿𝜶𝝉𝜶𝝂𝝄ή𝝈𝝄𝝊𝝁𝜺 𝝉𝝄 𝝈ή𝝁𝜺𝝆𝜶 𝝅𝝆έ𝝅𝜺𝜾 𝝂𝜶 𝜻ή𝝈𝝄𝝊𝝁𝜺 𝝉𝝄 𝝅𝜶𝝆𝜺𝝀𝜽ό𝝂. 𝜜𝝊𝝉ό𝝅𝝉𝜺ς 𝝁ά𝝆𝝉𝝊𝝆𝜺ς 𝜹𝜺 𝜽𝜶 𝜸ί𝝂𝝄𝝊𝝁𝜺 𝝅𝝄𝝉έ, 𝜶𝝀𝝀ά 𝜽𝜶 𝜿𝝀𝜼𝝆𝝄𝝂𝝄𝝁ή𝝈𝝄𝝊𝝁𝜺 𝝉𝜼𝝂 𝜶𝝀ή𝜽𝜺𝜾𝜶 ό𝝈𝝎𝝂 ή𝝆𝜽𝜶𝝂 𝜿𝜶𝜾 𝝅ό𝝂𝜺𝝈𝜶𝝂 𝜿𝜶𝜾 𝝅ά𝝀𝜺𝝍𝜶𝝂 𝜿𝜶𝜾 𝝅έ𝜽𝜶𝝂𝜶𝝂.
𝜥𝜶𝜾 𝜼 𝜤𝝈𝝉𝝄𝝆ί𝜶 𝝁𝜺𝝉𝝄𝝊𝝈𝜾ώ𝝂𝜺𝝉𝜶𝜾 𝜿𝜶𝜾 𝝁έ𝝈𝜶 𝜶𝝅ό 𝝉𝜼 𝜦𝝄𝜸𝝄𝝉𝜺𝝌𝝂ί𝜶 𝜿𝜶𝜾 𝜸ί𝝂𝜺𝝉𝜶𝜾 𝜺𝜾𝜿ό𝝂𝜶, 𝝈𝝊𝝂𝜶ί𝝈𝜽𝜼𝝁𝜶, 𝜸𝝂ώ𝝈𝜼 𝜿𝜶𝜾 𝝈𝝊𝝂𝜺ί𝜹𝜼𝝈𝜼 𝜿𝜶𝜾 𝝁𝝂ή𝝁𝜼…
Ιστορικό μυθιστόρημα με θέμα των ανθρώπων που έμειναν και απελάθηκαν με την ανταλλαγή πληθυσμών, δοθείσης ευκαιρίας:
Ηλίας Βενέζης: Το Νούμερο 31328
Ηλίας Βενέζης: Γαλήνη
Στρατής Δούκας: Η ιστορία ενός Αιχμαλώτου
Σόφη Θεωδορίδου: Πορφυρό Ποτάμι
Γιάννης Καλπούζος: Ιμαρέτ
Μάρω Δούκα: Αθώοι και φταίχτες
Κεμάλ ℾιαλτσίν: Μια ℼροίκα αμανάτι
Διδώ ⅀ωτηρίου: Ματωμένα Χώματα
𝕃𝕠𝕦𝕚𝕤 𝕕𝕖 𝔹𝕖𝕣𝕟𝕚𝕖̀𝕣𝕖𝕤: ℿουλιά χωρίς φτερά
About the Author
