Μάγισες του Σάλεμ
Το «κυνήγι μαγισσών» της Ευρώπης ήταν μια σκοτεινή περίοδος του Μεσαίωνα, που καταγράφηκε στην Ιστορία της ως μια από τις πιο μαύρες στιγμές της. Η Ιερά Εξέταση βασάνισε και έριξε στην πυρά χιλιάδες ανθρώπους, η πλειονότητα των οποίων ήταν γυναίκες που κατηγορήθηκαν ως μάγισσες. Η εξάρθρωση των ανήθικων γυναικών που πούλησαν τις ψυχές στον διάβολο και αποτελούσαν το μιαρό κομμάτι της κοινότητας, σύμφωνα με την «ηθική» του καθολικού ιερατείου, είχε μετατραπεί σε ένα κυνήγι ανήλεο. Θύματα του σκεπτικού και της οργής των ιεροεξεταστών βρέθηκαν γυναίκες που παρείχαν τις γνώσεις τους πάνω σε θέματα φυσικής ιατρικής, αλλά και χειρομάντισσες ή μη ενταγμένων στα κοινωνικά πρότυπα της εποχής. Στον απόηχο και στο τέλος αυτής της περιόδου, το φαινόμενο του «κυνηγιού μαγισσών» αναζωπυρώθηκε στην Αμερική, στα τέλη του 17ου αιώνα. Οι «Μάγισσες του Σάλεμ» και η σκληρή καταδίωξή τους πήρε διαστάσεις τραγικές. Η πρώτη γυναίκα που καταδικάστηκε για μαγεία ήταν η Μπρίτζετ Μπίσομπ, στις 2 Ιουνίου του 1692.
Όταν η ατμόσφαιρα είναι ηλεκτρισμένη ο φόβος παίρνει υπόσταση. Οι άνθρωποι του Σάλεμ έβλεπαν τον εαυτό τους σαν κάτοχο μιας ανώτερης αλήθειας. Αν το φως αυτής της αλήθειας έσβηνε, πίστευαν πως θα ερχόταν η συντέλεια του κόσμου. Όταν έχετε έναν ιδεολογικό κόσμο που θεωρεί τον εαυτό του τόσο αγνό, είναι φυσικό να τείνετε προς τα άκρα.
Άρθουρ Μίλερ, Οι Μάγισσες του Σάλεμ ή Δοκιμασία, 1953.
Η Μπρίτζετ Μπίσοπ ήταν το πρώτο από τα δεκαεννιά θύματα που εκτελέστηκαν κατά τη διάρκεια των δικών μαγισσών του Σάλεμ. Η Μπίσοπ είχε παντρευτεί τρεις φορές και, λέγεται, πως οι γιοι του δεύτερου νεκρού συζύγου της δημιούργησαν όλη αυτή την κατηγορία προκειμένου να ξανακερδίσουν την περιουσία που ήρθε στην κατοχή της Μπίσοπ μετά τον θάνατο του.
Η εμφάνιση της Μπίσοπ ήταν πάντα σε πλήρη αντίθεση των ηθών και του τρόπου συμπεριφοράς της πουριτανικής πόλης που διαβίωνε. Φορούσε κόκκινο μπούστο, μαύρα ρούχα και μυτερό μαύρο καπέλο και προκαλούσε τις γυναίκες αλλά και τους άντρες με την ελεύθερη και ανεξάρτητη συμπεριφορά της.
Είχε κατηγορηθεί για μαγεία μετά τον θάνατο του δεύτερου συζύγου της, αν και αθωώθηκε από τις κατηγορίες. Την κατηγορούσαν πως εμφανιζόταν σαν φάντασμα και κακοποιούσε τους κατοίκους. Η Μπίσοπ ήταν παρολ΄ αυτά γνωστή για τα πάρτι που έδινε αλλά και για τα τυχερά παιχνίδια που διοργάνωνε. Οι αφορμές ήταν πολλές…Μια πιο σοβαρή κατηγορία εναντίον της Μπίσοπ απαγγέλθηκε όταν δύο άνδρες που είχε προσλάβει για να εργαστούν στο κελάρι της κατέθεσαν ότι είχαν βρει «σκάλες» στους τοίχους: πάνινες κούκλες με καρφίτσες μέσα.
Ήταν η πρώτη που δικάστηκε σε αυτό το δικαστήριο, η πρώτη που καταδικάστηκε και η πρώτη που πέθανε. Εκτελέστηκε δι’ απαγχονισμού στο Gallows Hill στις 10 Ιουνίου. Ένας νόμος του 1957 της νομοθετικής εξουσίας της Μασαχουσέτης αθώωσε την Μπρίτζετ Μπίσοπ από την καταδίκη της, αν και χωρίς να την αναφέρει ονομαστικά.
Αν και σε όλη την Ευρώπη η γυναίκα κατηγορήθηκε για μαγεία, βασανίστηκε σκληρά και πλήθος γυναικών εκτελέστηκαν στη θεοκρατική Ευρώπη, στην Αμερική το «Κυνήγι των Μαγισσών» δημιούργησε μια μαύρη και σκοτεινή περίοδο και η γυναίκα έχασε κάθε ίχνος αυτοδιάθεσης, ηθικής υπόστασης και ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Με την ερμηνεία πως η γυναίκα είναι πιο αδύναμη στην ψυχή και στο σώμα, είναι πολύ πιο εύκολο να καλλιεργηθούν τα σκοτεινά παιχνίδια του Σατανά. Το φύλο της είναι ευάλωτο και εύκολα διαχειρίσιμο από τις σκοτεινές δυνάμεις.
Στο Σάλεμ πίστεψαν πως οι γυναίκες που ήταν χήρες, ανύπαντρες και μόνες τους έβρισκαν τρόπο να εκδικηθούν για αυτή τους τη θέση που κοινωνικά ήταν πολύ κατώτερη από των παντρεμένων γυναικών και των ενάρετων κοριτσιών. Το 1692 ήταν η χρονιά που καταδικάστηκαν και εκτελέστηκαν πέντε άνθρωποι, μεταξύ των οποίων μια γυναίκα και ένας ιερέας με την κατηγορία της μαγείας.
Ο Άρθουρ Μίλερ γράφει το 1953 το έργο «Δοκιμασία» ή « Οι Μάγισσες του Σάλεμ». Ο Μίλερ, αναφερόμενος στο «κυνήγι μαγισσών», όπως θα παραμείνει ως όρος από τον Μίλερ, θα κατηγορήσει τη δεισιδαιμονία, την προκατάληψη και τον φανατισμό. Παράλληλα, ανάγει με τρόπο έμμεσο και εύστοχο την παλιά και μαύρη ιστορία των «μαγισσών» στην πολιτική του μακαρθισμού και την άδικη δίωξη και εξόντωση, φυσική και ηθική, ανθρώπων που υιοθέτησαν διαφορετική ιδεολογία από εκείνη της αμερικάνικης πολιτικής και κοινωνικής κουλτούρας.
Το έργο αναφέρεται σε μια πραγματική ιστορία: στη δίκη των μαγισσών που έγινε στο χωριό Σάλεμ της Μασαχουσέτης στις 19 Αυγούστου 1692. Πρόκειται για ένα γεγονός που οδήγησε στην καταδίκη και εκτέλεση 20 κατοίκων με την κατηγορία της μαγείας.
Οι Μάγισσες του Σάλεμ είναι ένα έργο διαχρονικό και πάντα επίκαιρο, αφού ο Μίλερ στηλιτεύει τον φανατισμό, τη δημόσια έκφραση, τη δεισιδαιμονία και την καταπάτηση των ελευθεριών, ενώ κατηγορεί ανοιχτά τη σκληρή και άτεγκτη κυβερνητική δράση και εισάγει για πρώτη φορά το «κυνήγι μαγισσών» ως κοινωνικό και πολιτικό φαινόμενο επικίνδυνο και απάνθρωπο. Η διαχρονικότητά του έγκειται στο γεγονός πως πάντα θα υπάρχουν εκείνοι που θα καταδιώκουν όσους αντιδρούν, εκφέρουν γνώμη και σκέφτονται ελεύθερα. Θα καταδικάζει πάντα τον δογματισμό, τον θρησκευτικό και πολιτικό φανατισμό, θα αντιδρά στις παγιωμένες αντιλήψεις περί ηθικής και θα εξάρει την ανθρώπινη βούληση και ελευθερία.
About the Author
