Σιντάρτα, Χέρμαν Έσσε
Για τον Σιντάρτα, του Έρμαν Έσσε και το ταξίδι της ανθρώπινης γνώσης,
σκέφτομαι, αν θα μπορούσε ποτέ να υπάρξει ένα βιβλίο που να συνοψίζει στις σελίδες του όλη την ανθρώπινη σκέψη, τι θα γινόταν άραγε; Θα ήταν εύκολο τότε να κερδίσει ο κάθε άνθρωπος που θα το διάβαζε όλη τη γνώση που υπάρχει πάνω στη Γη; Πώς θα ήμασταν άραγε τότε; Ουτοπικό αυτό που σκέφτηκα και μάλλον τρομακτικό. Αν είχε τη δυνατότητα ο καθένας μας να αποκτήσει όλη τη γνώση αυτής της Γης, θα πέθαιναν όλα. Η ζωή θα σταματούσε· έτσι νομίζω. Γιατί η γνώση είναι κίνηση και αποκάλυψη, δύναμη κι αδυναμία. Μα πάνω απ’ όλα είναι σκοπός. Αν πετύχεις τον μεγαλύτερο σκοπό, τι άλλο μένει να κάνεις;
Γράφει η Σοφία Σιγάλα
Το βιβλίο που κρατάω σήμερα στα χέρια μου είναι μικρό στις σελίδες και μεγάλο στο νόημά του. Θα μπορούσε να είναι σαν εκείνα τα παλιά ογκώδη βιβλία με την ακατάληπτη γλώσσα που λίγοι μπορούν να ερμηνεύσουν, όταν είναι πια άχρονοι και έχουν καταφέρει κάτι αδύνατο και τόσο θαυμαστό. Η ημερομηνία που γράφω στην πρώτη σελίδα λέει 15/05/1992 και είναι από τις εκδόσεις ΓΡΑΜΜΑΤΑ. Θα σου γράψω λίγες λέξεις για την υπόθεσή του.
Στην Ινδία, μεταξύ 7ου έως 4ου αιώνα π.Χ. υπάρχει ένα παιδί που ξεκινάει ένα μεγάλο ταξίδι γνώσης. Όλοι του λένε πόσο έξυπνο είναι, αλλά εκείνο δεν πιστεύει τα λόγια των άλλων. Φεύγει από το σπίτι του, αρνούμενος την προκαθορισμένη ζωή που έχει ετοιμάσει ο πατέρας του γι’ αυτό και ξεκινάει τον δικό του δρόμο. Η ιστορία του φτάνει μέχρι τον θάνατό του και ο αναγνώστης παρακολουθεί κάθε στιγμή αυτής της πορείας που διανύει μαζί με τον φίλο του. Γνωρίζει ανθρώπους, επαγγέλματα, κάνει διαφορετικές ζωές, ρωτάει και μαθαίνει, συναντά διαφορετικά επίπεδα ύλης και πνεύματος για να φτάσει στο απώτερο συμπέρασμα της ζωής του, λίγο πριν τον θάνατό του. Το παιδί αυτό είναι ο Σιντάρτα, ο φίλος του είναι ο Γκοβίντα και το «ινδικό παραμύθι», όπως λέει ο υπότιτλος του μυθιστορήματος, είναι του Έρμαν Έσσε.
Είναι σίγουρο πως αυτό το βιβλίο του Έσσε, που το έγραψε το 1922, είναι δύσκολο ως προς την ερμηνεία του, όχι επειδή περιέχει την ελιτίστικη σοφία που απευθύνεται σε λίγους, τουναντίον. Είναι γραμμένο με τόσο απλό και λιτό τρόπο, που νομίζεις πως διαβάζεις ακριβώς αυτό που λέει ο τίτλος της παρένθεσης, ένα ινδικό παραμύθι. Η δυσκολία του έγκειται στο γεγονός πως η σύγχρονη ευρωπαϊκή αντίληψη είναι δύσκολο να συγχρονιστεί με τον τρόπο σκέψης μιας άλλης θεώρησης των πραγμάτων και των αξιών.
Ο Σιντάρτα αποφασίζει από την αρχή της ανακάλυψης της γνώσης πως είναι μόνος του. Έτσι αρχίζει να βλέπει την αλήθεια και την ουσία μέσα στα πράγματα και τις λέξεις και όχι κρυμμένη πίσω από αυτές. Αποφασίζει να μη γυρίσει σπίτι του, αλλά να γνωρίσει τον κόσμο. Κάνει διάφορες δουλειές κοντά σε ανθρώπους που νομίζουν πως ξέρουν τη ζωή, γνωρίζει τον έρωτα από άφταστες τεχνίτριες του είδους, νηστεύει μέχρι να μην έχει ανάγκη το φαγητό, ζει σαν βαρκάρης, συναναστρέφεται και μαθαίνει τη γνώση του Βούδα, αλλά την αρνείται. Ζει με την Καμάλα και την αφήνει έγκυο, όμως την εγκαταλείπει. Φοράει πλούσια ρούχα και τα χαρίζει όλα για να ζήσει στην απόλυτη ένδεια. Ζει την αγάπη, τον πόνο, τη λύτρωση, τη χαρά και τη λύπη, μέχρι να αποκτήσει όλα τα πρόσωπα της Γης, μέχρι να φτάσει στην απόλυτη γνώση. Μόνο εκείνη του φέρνει αυτό που αποζητά, δηλαδή τη λύτρωση.
Ο Σιντάρτα ψάχνει τη δική του αλήθεια και κατακτά την απόλυτη πνευματική ανεξαρτησία μέσα από δοκιμασίες και εμπειρίες που του χαρίζουν την κατανόηση της ζωής. Λυτρώνεται και συγχωρεί, κατανοεί πως η γνώση είναι η υπέρτατη αλήθεια και δε χαρίζεται, αλλά κατακτιέται μέσα από άσκηση του μυαλού και της κατάκτησης του εγώ. Όταν ο Γκοβίντα, ο φίλος του, τον ξανασυνάντησε όταν είχε φτάσει η ώρα να φύγει από τη ζωή, έσκυψε και τον φίλησε, όπως του ζήτησε ο ίδιος. Του φίλησε, τότε, το μέτωπο και είδε άπειρα πρόσωπα και πράγματα μαζί. Είδε την ενότητα των πάντων.
Είναι ένα υπέροχο παραμύθι η ζωή του Σιντάρτα, αλλά και ένας οδηγός ζωής, μα απλοϊκή, μέσα στην πολύπλοκη σύλληψη, ερμηνεία και οδηγία για το πώς πρέπει να αντιμετωπίζουμε τη ζωή. Ίσως με αυτόν τον τρόπο, φτάσουμε πιο κοντά στον εαυτό μας. Μόνο έτσι θα καταφέρουμε να μη βλέπουμε τον εαυτό μας μέσα από τους άλλους, αλλά σαν αυτό που πραγματικά είμαστε οι ίδιοι· ένα ίδιο κομμάτι από το όλο.
«Αν τα πράγματα είναι απλώς φαινόμενα, τότε είμαι κι εγώ φαινόμενο, κι έτσι είναι όμοιά μου. Αυτό είναι που τα κάνει τόσο αγαπητά και αξιοσέβαστα για μένα. Γι΄ αυτό μπορώ να τ΄ αγαπήσω. Κι αυτή είναι μια εκδοχή που θα σε κάνει να γελάσεις:
Γκοβίντα, μου φαίνεται, πως το σπουδαιότερο απ΄ όλα είναι η αγάπη. Μπορεί να είναι αποστολή των μεγάλων σπουδαστών να παρατηρούν τον κόσμο, να τον εξηγούν ή να τον περιφρονούν. Αλλά το μόνο που έχω να κάνω εγώ είναι να μπορώ να αγαπώ τον κόσμο, να μην το περιφρονώ, να μην τον μισώ ούτε εκείνον ούτε τον εαυτό μου, να μπορώ να βλέπω τον κόσμο, τον εαυτό μου και όλα τα πλάσματα με θαυμασμό και δέος».
Σιντάρτα, Έρμαν Έσσε, σελ 137 εκδόσεις γράμματα, 1992
About the Author
