Οι Ανάξιες,Agustina Bazterrica
Οι «Ανάξιες» της Agustina Bazterrica είναι ένα μυθιστόρημα σκληρό, σμιλεμένο με στοιχεία αναφοράς από ένα μέλλον σκοτεινό, κτηνώδες και αποκρουστικό, οι ρίζες του όμως φωτογραφίζουν μια επαπειλούμενη συνθήκη που απειλεί την ανθρώπινη πορεία.
Γράφει η Σοφία Σιγάλα
Στο «Ένα εξαίσιο πτώμα» κύριο θέμα είναι ο κανιβαλισμός που προκύπτει από έναν επικίνδυνο ιό. Στο «Ανάξιες» μια ολική καταστροφή του κόσμου γίνεται η αφορμή να δημιουργηθεί μια περίεργη σέκτα, η Ιερή Αδελφότητα. Σε ένα παλιό μεσαιωνικό μοναστήρι ένας άνδρας και μια δυναμική γυναίκα, Εκείνος και Ηγουμένη, δημιουργούν ένα παράδοξο κοινόβιο. Κορίτσια και γυναίκες, που κατάφεραν να επιβιώσουν από την καταστροφή, βρίσκονται εγκλωβισμένες στην Αδελφότητα.
Ο εγκλωβισμός έχει πτυχές διφορούμενες. Από τη μία οι «περιπλανώμενες», όπως αποκαλούνται, δεν έχουν άλλη επιλογή για να ζήσουν, από την άλλη βιώνουν την αποκτήνωση, τον εξευτελισμό και την απόλυτη εξαθλίωση, πιστεύοντας πως είναι φορείς μιας ανέλπιστης τύχης. Στην πραγματικότητα, και στις δύο εκδοχές είναι καταδικασμένες.
Στην Αδελφότητα υπάρχει μια ιδιότυπη ιεραρχία, θα μπορούσε να αντικατοπτρίζει την κοινωνική διαστρωμάτωση που δεν απέχει από τον κόσμο που εξαφανίστηκε. Οι Πεφωτισμένες, οι Θεραπαινίδες, οι Τέλειες Αύρες, η Μικρές Αγίες και οι Ανάξιες είναι τα μέλη μιας αυτοσχέδιας ομάδας που άγεται και φέρεται κάτω από ένα αυστηρό τυπικό. Σκοπός του είναι, όπως φαίνεται στην πορεία του μυθιστορήματος, να χειραγωγήσει μέσα από τον φόβο και το δίπολο ύβρις-τιμωρία, τις γυναίκες της κοινότητας.
Η ηρωίδα, της οποίας το όνομα δεν γίνεται γνωστό -στην Αδελφότητα τα ονόματα αλλάζουν- γράφει κρυφά τη μαρτυρία της για όσα ζει. Χρησιμοποιεί παλιά χαρτιά που απέμειναν στο μοναστήρι, ένα φτερό που βρίσκει τυχαία, και μελάνι, άλλοτε από κλεμμένο κάρβουνο και από καρπούς τοξικούς και άλλοτε από το ίδιο της το αίμα.
«Ίσως κάποια μέρα, σε ένα μελλοντικό τώρα, κάποιος τα διαβάσει και μάθει ότι υπήρξαμε. Ότι ήμασταν μέλη μιας Ιερής Αδελφότητας που έζησε σε ένα κομμάτι γης που παρέμεινε αγνό, απαστράπτον χάρη στο έλεος των Πεφωτισμένων. Ή ίσως αυτά τα χαρτιά γίνουν στάχτη και επιστρέψουν στο χώμα, λιπαίνοντάς το, τρέφοντας τις ρίζες κάποιου δέντρου, και η ιστορία μας συμπεριληφθεί στα φύλλα που οξυγονώνουν τον κόσμο που έχει καταρρεύσει.»
Η αφηγήτρια, η οποία ανήκει στις Ανάξιες, ξετυλίγει στα κιτρινισμένα χαρτιά όσα βιώνει η ίδια και οι άλλες γυναίκες στους κόλπους της Ιερής Αδελφότητας. Αν και αρχικά φαίνεται να περιγράφει με αθωότητα και σε κατάσταση πλάνης τα γεγονότα, οι περιγραφές αρχίζουν να γίνονται απάνθρωπα βασανιστήρια, στιγμές οδυνηρές και τα ερωτήματα παίρνουν διαστάσεις δραματικές στο μυαλό του κοριτσιού.
Όσες βρίσκουν καταφύγιο στο μοναστήρι είναι γυναίκες και μικρά κορίτσια που κατάφεραν να επιζήσουν μετά από την καταστροφή του κόσμου. Η αφηγήτρια, κρυμμένη στο σκοτάδι του κελιού της προσπαθεί να ανακαλέσει στη μνήμη της την προηγούμενη ζωή της· η Ηγουμένη και Εκείνος απαγορεύουν κάθε ανάμνηση ή αναφορά σε όσα έζησαν τα μέλη της αδελφότητας.
Η ηρωίδα, μέσα από τις σκέψεις και τις απόκρυφες γραφές της, θα κάνει γνωστό στον αναγνώστη πως ο πλανήτης άρχισε σιγά σιγά να αλλάζει μορφή, λόγω των μεγάλων όγκων βροχής, που κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος της Γης και βύθισε άλλο τόσο. Το παγκόσμιο μπλακάουτ είχε ως αποτέλεσμα τον λοιμό, την διακοπή κάθε επικοινωνίας και την καταστροφή κάθε πολιτικού, οικονομικού και κοινωνικού συστήματος. Οι άνθρωποι μετατράπηκαν σε αγέλες προς εύρεση τροφής και νερού, αφού η καταστροφή της Γης μετέτρεψε οτιδήποτε βρώσιμο και πόσιμο σε τοξικό.
Η φωνή της ηρωίδας είναι ένα μήνυμα απόγνωσης, αφού συνειδητοποιεί το αδιέξοδο στο οποίο έχουν περιέλθει όλες όσες βρίσκονται μέσα στο μοναστήρι. Η εμφάνιση μιας κοπέλας, περιπλανώμενης, έξω από το τείχος του μοναστηριού θα γίνει η αφορμή για να αντιδράσει η ηρωίδα σε όσα ανακαλύπτει και αφορούν την Ηγουμένη και Εκείνον. Ταυτόχρονα, παρατηρεί πως η ζωή επανέρχεται, σύμφωνα με κάποιες ενδείξεις που παρατηρεί. Το τέλος ή η αρχή που διαφαίνεται θα γίνει ένας επίλογος από τη μία τραγικός αλλά και γεμάτος ελπίδα.
Η Αγκουστίνα Μπαστερίκκα δημιουργεί ένα μυθιστόρημα με ενδιαφέρον κοινωνικό, αλλά και με θέμα αφυπνιστικό που ανάγεται σε ένα μέλλον απειλητικό, σαν προμήνυμα, σαν μια τραγική συνθήκη. Περιγράφει, μέσα από την κοινοβιακή ζωή κάποιων ανθρώπων που κατάφεραν να επιζήσουν, τον τρόπο που μπορεί να χειραγωγηθεί η ανθρώπινη ψυχή μέχρις εσχάτων. Οι «Ανάξιες» είναι θύματα, αδύναμες γυναίκες που υποκύπτουν στο κακό και το υπηρετούν. Η συγγραφέας ασχολείται με την ψυχολογία της γκετοποίησης και τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά που καθορίζουν τη σκέψη των ανθρώπων μέσα σε μία σέκτα. Τον τρόμο, τον φόβο, τον ανταγωνισμό, το άβουλο γνώρισμα και το στοιχείο της αλόγιστης παραδοχής. Η Λουσία, η περιπλανώμενη που θα αντιδράσει και θα ορίσει αλλιώς την πορεία της Αδελφότητας λέει:
«Η αλήθεια είναι μια σφαίρα που εμπεριέχει μέσα της το ψέμα, που περιστρέφεται σε άλλο ρυθμό, σαν γρανάζι που μοιάζει σπασμένο, περιττό, αλλά που είναι ζωτικής σημασίας για να λειτουργεί ο μηχανισμός. Το δύσκολο είναι να ανακαλύψεις το ψέμα μέσα στη σφαίρα».
Το μυθιστόρημα «Ανάξιες» κρύβει στην ιστορία του μηνύματα αφύπνισης, αλλά και την περιπέτεια της ανθρώπινης ψυχής για να ανακαλύψει την αλήθεια μέσα από το περίβλημα του ψέματος. Αναμετριέται με τη γνώση και την αδιαφορία, με το κακό και το καλό. Με την αποδοχή και την αντίσταση.
Μεταφραση : Χριστινα Θεοδωροπουλου
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ
About the Author
