Η Βυζαντινή Ιστορία κρύβει μυστήριο, είναι γοητευτική και πολύπλευρη. Αποτελεί απαρχή μιας σπουδαίας πορείας που καθόρισε τον γνωστό κόσμο της εποχής, και διατάραξε με τον τερματισμό της την πολιτική και κοινωνική δομή του παγκόσμιου χάρτη.
Η πριγκίπισσα Άννα, αν και απόγονος και αδερφή σπουδαίων αυτοκρατόρων, δεν έχει μνημονευθεί αρκετά σε μυθιστορηματικό επίπεδο. Η Άννα του Κιέβου, όπως τελικά χαρακτηρίστηκε, ήταν κόρη του Ρωμανού του Β΄και της Θεοφανώς, αδελφή του Βασίλειου του Βουλγαροκτόνου και τελικά πριγκίπισσα του Κιέβου και σύζυγος του Βλαδίμηρου Α΄, μέγα πρίγκιπα της επικράτειας των Ρως έως και το 1015.
Η «πορφυρογέννητη» πριγκίπισσα περιγράφεται ως μια ευγενική και μειλίχια ύπαρξη, μεγαλωμένη με τις αρχές και την εθιμοτυπία της τάξης της. Η παιδεία της είναι ισάξια με αυτή των μελλοντικών αυτοκρατόρων-αδελφών της, αλλά μακριά από τα τεχνάσματα της πολιτικής και των δολοπλοκιών του παλατιού. Τη στιγμή που η Αυτοκρατορία απειλείται, ο Βασίλειος, δέχεται την πρόταση του Μέγα Πρίγκιπα Βλαδίμηρου του Α΄ του Κιέβου να στείλει έξι χιλιάδες Βάραγγους προκειμένου να στηρίξουν την άμυνα της Βασιλεύουσας. Το αντίτιμο είναι να παντρευτεί την πριγκίπισσα Άννα.
Η απόφαση αυτή, αν και φαίνεται σαν μία απλή και κοινή πολιτική πράξη, συνηθισμένη, μιας και η σύναψη γάμων μεταξύ βασιλέων αποτελεί φυσικό επακόλουθο συμμαχιών και συμφωνιών, έχει πολλές και σημαντικές παραμέτρους.
Ο Βασίλειος αποκτά ένα επίλεκτο σώμα που θα αποτελέσει βασικό ρόλο στην πολεμική μηχανή της Αυτοκρατορίας, αλλά και ο Βλαδίμηρος θα γίνει ο πρώτος κυβερνήτης που θα κατορθώσει να βάλει τα θεμέλια μιας νέας θρησκείας για τον λαό του. Γοητευμένος από τον πολιτισμό και την αίγλη της «Τσάργκραντ», της Κωνσταντινούπολης, θα θελήσει να ασπαστεί τον χριστιανισμό και να εισάγει τον λαό του σε μια νέα τάξη πραγμάτων μέσα από τις θρησκευτικές διδαχές, τις Τέχνες και τον Πολιτισμό της Βασιλεύουσας.
Την πορεία εκχριστιανισμού των Σλάβων και Βαράγγων, των Ρως, θα αναδείξει μέσα από την αφήγησή του ο Δημήτριος. Ο αναγνώστης θα γίνει μάρτυρας μιας ιδιότυπης διαδικασίας προσηλυτισμού. Ο απόλυτος και εξουσιαστικός χαρακτήρας του Βλαδίμηρου θα οδηγήσει τον λαό του σε μια μαζική μεταστροφή. Θα απαρνηθούν όλα όσα γνώριζαν για τους παλιούς θεούς τους και θα βαπτιστούν χριστιανοί.
Η εξέλιξη είναι μια φωτεινή περίοδος για τους Ρως, αφού το Κίεβο θα γίνει ένας πυρήνας από τον οποίο θα εξελιχθεί μια νέα γλώσσα, μια καινούρια αρχιτεκτονική, ένας ορίζοντας που θα μετατρέψει Σλάβους και βάραγγους σε έναν λαό με ταυτότητα και χαρακτήρα.
Ο Βασίλης Παπαδόπουλος, μέσα από την αφηγηματική ιστορία του Δημήτριου, γραμματικού του παλατιού, εξιστορεί την πολυκύμαντη πορεία του Βυζαντίου, από το 969 έως και το 1015, τη ζωή της Άννας, αλλά και τη διαδικασία εκχριστιανισμού των Ρως.
Μέσα από τις σκέψεις, τις περιγραφές και τους συλλογισμούς του ήρωά του, ξεδιπλώνει και αποκαλύπτει έναν κόσμο παρασκηνιακό. Παρουσιάζει τη σχέση της Εκκλησίας και του Κράτους, τη σύγκρουση του δικαίου με την εξουσία. Παράλληλα, ερμηνεύει τους χαρακτήρες των Αυτοκρατόρων που γνώρισε τόσο ως εξουσιαστές όσο και ως ανθρώπων με δομημένο χαρακτήρα και αισθήματα, ευάλωτους απέναντι σε αδυναμίες, αμφιβολίες και σκληρές αποφάσεις που πρέπει να πάρουν.
Ο Δημήτριος, γιος του δάσκαλου των κληρονόμων της Αυτοκρατορίας, εκπαιδεύεται μαζί τους. Μαθαίνει τον χαρακτήρα τους, παίρνει μέρος στις αποφάσεις τους, κι έρχεται κοντά με την Άννα, δημιουργώντας μια σχέση αγάπης, φιλίας και αιώνιου δεσίματος.
Ενώ ανεβαίνει τα σκαλοπάτια της διοικητικής ιεραρχίας του παλατιού, γίνεται μάρτυρας μιας από τις πιο κρίσιμες περιόδους της Ιστορίας. Η αφήγησή του αποκτά διαστάσεις χρονολόγησης, καταγράφει την ιστορική ακολουθία των γεγονότων, παράλληλα όμως, γίνεται και ερμηνευτής των πολιτικών και κοινωνικών πεπραγμένων της εποχής του. Η ιστορική τεκμηρίωση του λόγου του, ως αυτήκοος και αυτόπτης παρατηρητής, έρχεται σε μια ανθρώπινη διαλογική αντιπαράθεση με την προσωπική του θεώρηση για τα όσα λαμβάνουν χώρα.
Έτσι, αποδομεί τη στιβαρή εικόνα του αυτοκρατορικού θώκου, αντιλαμβανόμενος του προσωπείου που είναι αναγκασμένος να φέρει στις πράξεις και τις αποφάσεις του ο εκάστοτε αυτοκράτορας. Εισάγει τον αναγνώστη στα ενδότερα του κρατικού μηχανισμού μιας ολόκληρης αυτοκρατορίας, στις συναλλαγές της εκκλησίας με το κράτος, στις ύπουλες και βίαιες πράξεις όσων κατέχουν την εξουσία. Αντιμετωπίζει τις προκλήσεις στις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπος με στωική σκέψη. Παράλληλα ανακαλύπτει και αποκαλύπτει τις μηχανορραφίες, τις πλάγιες οδούς που διεκπεραιώνονται τα κρατικά ζητήματα. Ο ήρωας είναι ένας άχρονος αφηγητής που έχει καταφέρει να εξιστορήσει μια περίοδο τόσο μακρινή από το σήμερα, αλλά τόσο οικεία με το παρόν.
Θέτει ζητήματα στον αναγνώστη που αφορούν πολλαπλά και διαφορετικά θέματα σκέψης και προβληματισμού. Τον τρόπο που η θρησκείες αλληλεπιδρούν και παίρνουν τελική μορφή μέσα από τη γειτνίαση του παλιού και του νέου. Πως η επιβολή του νόμου επιφέρεται μέσα από την ισχύ και τη βία. Την αλλοτρίωση του χαρακτήρα εκείνου που κατέχει την εξουσία. Αρκετές φορές το προσωπείο του φαίνεσθαι γίνεται το ίδιο του το πρόσωπο.
Το ιστορικό μυθιστόρημα του Βασίλη Παπαδόπουλου κρατάει με αριστοτεχνική γραφή τα όρια της μυθιστορίας από την πραγματεία που αφορά την πολιτική, την κοινωνική και την ιστορική μελέτη της χρονικής περιόδου που αναφέρεται. Δίνει στον αναγνώστη πολύτιμες πληροφορίες που αφορούν την Ιστορία αλλά και εναύσματα σκέψης για την εξελικτική πορεία της ανθρώπινης υπόστασης.
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΙΚΑΡΟΣ
About the Author
1 thought on “Πριγκίπισσα Άννα, Από την Κωνσταντινούπολη στο Κίεβο, Βασίλη Παπαδόπουλου ”