Το Λεμονόδασος, Κοσμάς Πολίτης
Η ιστορία του Λεμονόδασους είναι μια από τις πιο αγαπημένες μυθιστορηματικές ιστορίες. Με αυτήν ο Κοσμάς Πολίτης κάνει για πρώτη φορά την εμφάνισή του στους λογοτεχνικούς κόλπους. Η γενιά του ‘ 30 στην Ελληνική Λογοτεχνία σηματοδοτεί μια νέα προσέγγιση στη θεματολογία των λογοτεχνικών κειμένων. Μεγάλα ονόματα της συγγραφής έχουν τον λογοτεχνικό αυτόν προσδιορισμό -Τερζάκης, Μυριβήλης, Γ. Θεοτοκάς, Εμπειρίκος, Σεφέρης, Ρίτσος, Ελύτης, Σαραντάρης. Το «Λεμονόδασος» του Κοσμά Πολίτη ένα από τα πιο αγαπημένα εκείνης της εποχής και του καινούριου ρεύματος στην Ελληνική Λογοτεχνία.
Η μέχρι τότε τάση είχε μορφή ματαιότητας και μεμψίμοιρη, με έναν ρεαλισμό που αντιπροσώπευε μια κοινωνία αδύναμη, φτωχή, την απαισιόδοξη οπτική του Καρυωτάκη. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και τη νέα κοινωνικοπολιτική διαμόρφωση, η Τέχνη μεταλλάσσεται, γέρνει νοσταλγικά στην παράδοση και στην αρχαιοελληνική αφύπνιση, αλλά και στην ευρωπαϊκή κουλτούρα. Η Ελλάδα προσπαθεί να επαναπροσδιοριστεί, να βρει μια ταυτότητα που θα τη χαρακτηρίσει στις νέες συνθήκες.
Γράφει η Σοφία Σιγάλα
Ο Κοσμάς Πολίτης δε μένει ανεπηρέαστος από τη νέα λογοτεχνική προσέγγιση. Η Γενιά του 30΄είναι η δική του γενιά και το πρώτο του μυθιστόρημα είναι μια από τις πιο ενδεικτικές εκπροσωπήσεις. Μέσα από το πρώτο του έργο, φτάνει κοντά στα νέα ρεύματα της εποχής. Ρομαντικός, μυστικιστικός, αλληγορικός και κοντά στην αρχαία αναβίωση, δημιουργεί τον ήρωά του σύμφωνα με τις δικές του σκέψεις. Ο Παύλος είναι εξομολογητικός, βγάζοντας τον εσωτερισμό του συγγραφέα. Διακρίνεται από μια ελευθεριότητα και ηθική αμετροέπεια, χωρίς να δημιουργεί λυρισμούς. Αντίθετα, παραμένει ρεαλιστής.
Η ιστορία
Ο Παύλος, αρχιτέκτονας, βρίσκεται στο Μουσείο των Δελφών προκειμένου να μελετήσει, ερευνήσει και σχεδιάσει το ξακουστό μνημείο. Εκεί, συναντιέται με μια παρέα φίλων και γνωρίζει τη Βιργινία, Βίργκω, την οποία και ερωτεύεται. Η έλξη είναι αμοιβαία και η Βίργκω θα τον καλέσει στον Πόρο. Ο Παύλος θα έρθει σε επαφή με το Λεμονόδασος κι εκεί θα μεθύσει και θα μαγευτεί από τις ιδιότητες του και την ομορφιά του. Από εκείνη τη στιγμή θα δημιουργηθεί μια συναισθηματική γέφυρα μεταξύ Πόρου και Αθήνας, το μέρος που ζει ο Παύλος.
Το δίπολο που θα εκφραστεί αλληγορικά μέσα στο μυθιστόρημα του Κοσμά Πολίτη θα αφορά πολλές πτυχές. Η πολύβουη αναπτυσσόμενη Αθήνα του 30΄σε πλήρη αντιπαράθεση με τη γαλήνη και την ηρεμία του Πόρου, οι ανασφάλειες και οι σκέψεις της Βίργκως, αυστηρές και με ηθικές στενωπούς και η αλόγιστη ερωτική επιθυμία του Παύλου. Οι προβληματισμοί και τα διλλήματα του Παύλου, οι ηθικές αναστολές και το σωστό ανάμεσα στην επιθυμία και τον ασίγαστο πόθο και την ελευθεριότητα που επιτρέπεται ή χαρακτηρίζει συμπεριφορές της εποχής είναι μερικά από τα θέματα που θίγει με τρόπο περίτεχνο και εξαιρετικά εύστοχο το Λεμονόδασος του Κοσμά Πολίτη.
Ο Πολίτης χρησιμοποιεί τον συμβολισμό για να δώσει τα μηνύματά του. Ένας ανεκπλήρωτος έρωτας αποτελεί αφορμή για να εκφραστούν οι μύχιες σκέψεις των ηρώων, ένα δάσος που ευωδιάζει καθρεφτίζει μια γυναίκα, έναν τόπο, μια ρίζα που εξουσιάζει τον πρωταγωνιστή και τον δημιουργό του. Ο έρωτας αποκαλύπτεται σαν ιδέα και η τελική του μορφή θυμίζει κάτι αιθέριο, αντίθετα με την αρχική κατάσταση του ήρωα, που ζει με σαρκικές ηδονές, οράματα και σκέψεις που για πρώτη φορά εκδηλώνονται έτσι στην ελληνική λογοτεχνία. Το τέλος του έρωτα έχει κάτι από το ανεκπλήρωτο της Καρένινα, ή τον αιώνιο έρωτα του Χίθκλιφ. Ή μπορεί και να είναι αποδοχή και η αρχή μιας νέας κατάστασης. Αυτής που ο έρωτας παίρνει όνομα και σταματάει να είναι μια μάχη και γίνεται ιδεατή παραδοχή.
Πάντως, το Λεμονόδασος είναι ένα υπέροχο και αξέχαστο μυθιστόρημα που παραμένει ζωντανό και επίκαιρο όσα χρόνια κι αν περάσουν.
Αν ήταν δυνατόν να είχε το μνημονικό μια δικλίδα που ν’ ανοιγοκλείνει κατά βούλησιν επάνω στα γεγονότα της ζωής μας, θα τριπλοκλείδωνα τη σημερινή μέρα μέσα στα βάθη της λησμοσύνης.
Ίσως μ’ αυτό το μέσον, λησμονώντας τελειωτικά, το παρελθόν, θα μπορούσα ν’ ανανεωθώ σ’ έναν καλύτερο τρόπο ζωής. Η μολυσμένη ανάμνησις που μένει από κάποιο γεγονός, ή από κάποια πράξη μου για την οποία μετανοώ ειλικρινώς, μου δηλητηριάζει την ψυχή και βαραίνει επάνω στην προσπάθειά μου να ελευθερωθώ από τον κλοιό του πονηρού.
Ποθώ να ζήσω μια ζωή απλή, αφοσιωμένη στο καλό και στην εργασία, μακριά από κάθε ποταπή επιθυμία. Νιώθω ένα κενόν μέσα στην ψυχή και ποθώ να το γεμίσω με τρυφερότητα και αγάπη. Έχω διάθεση να κλάψω. Βλέπω την ευτυχία να λάμπει μέσα στον πράσινο φωτοστέφανο της ελπίδος αλλά ο νους μου δεν κατορθώνει να την συλλάβει απέριττη και αγνή. Τον ενοχλούν οι σιχαμερές αναμνήσεις και το κάψιμο της πληγής του χεριού μου.
Στις 16 Μαρτίου του 1888 γεννιέται ο Κοσμάς Πολίτης, κατά κόσμον Παρασκευάς Ταβελούδης.
About The Author
