Ευγενία Γκράντε, Ονορέ Ντε Μπαλζάκ
Το «Ευγενία Γκράντε» του Ονορέ ντε Μπαλζάκ είναι από εκείνα τα μυθιστορήματα που καταφέρνουν, μόνο με τη δεξιότητα του συγγραφέα τους, να κλείνουν στις σελίδες τους περιγραφές και ιστορίες τόσο ζωντανές των τόπων και των πρωταγωνιστών τους, ώστε ο κάθε αναγνώστης που θα τα διαβάσει να αισθάνεται τυχερός και ευλογημένος που τα γνώρισε. Κρύβεται μέσα τους η χαρισματική πένα του δημιουργού τους και μια βαθιά ευαισθησία που δικαιώνει πάντα την επιλογή. Αποδεικνύουν πως ένα μυθιστόρημα δεν έχει χρόνο και επίκαιρη υπόσταση, αλλά μόνο θεματική αξία.
Γράφει η Σοφία Σιγάλα
Το «Ευγενία Γκραντέ», του Ονορέ Ντε Μπαλζάκ, είναι ένα από αυτά. Ένα μυθιστόρημα όχι πολύ μεγάλο, που μπορεί να διαβαστεί σε λίγο χρονικό διάστημα, αλλά ο απολαυστικός χρόνος που έζησε ο αναγνώστης με αυτό, να τον κάνει να αντιληφθεί πως τα μυστικά και τα μηνύματα ενός βιβλίου αποδίδονται, με τρόπο καλό ή κακό, αναλόγως του συγγραφικού χαρίσματος εκείνου που το έγραψε.
Η ιστορία του ξετυλίγεται μετά τη Γαλλική Επανάσταση, σε μια επαρχιακή πόλη της Γαλλίας, στο Σομύρ. Οι Γκραντέ είναι μια ευυπόληπτη οικογένεια, πλούσια, που ζει σε ένα σπίτι σκοτεινό και παρακμιακό. Ο πατέρας είναι ένας φιλάργυρος και αντικοινωνικός άνθρωπος, μετράει όλες του τις σχέσεις μόνο με το χρήμα, δεν κάνει παρέα πάρα μόνο με δύο οικογένειες που έχουν γιους, δείγμα πηγής εσόδων για εκείνον από ένα γάμο. Η μητέρα είναι μια γυναίκα υποταγμένη, με παγιωμένες θρησκευτικές αντιλήψεις, χωρίς καμία χαρά στη ζωή της, δέσμια των επιθυμιών του συζύγου της. Η κόρη του, η Ευγενία Γκραντέ, ένα κορίτσι γλυκό και καλοσυνάτο, κάνει παρέα μόνο με τη μητέρα της, είναι αγνή, χωρίς εμπειρία στη ζωή, άβγαλτη, χωρίς κοινωνικές συναναστροφές, μα γλυκιά και χαριτωμένη.
Όλα θα ανατραπούν, όταν θα κάνει την εμφάνισή του ο ξάδελφός της, ένας δανδής, αριστοκρατικής καταγωγής που, μετά τον θάνατο του πατέρα του, έχει χρεοκοπήσει. Μεταξύ των δύο νέων θα αναπτυχθεί ένας έρωτας που υπόσχεται ελπίδα και ευτυχία στη νεαρή Ευγενία. Ο Κάρολος, ο ξάδελφος, υπόσχεται να κερδίσει και πάλι όσα έχασε, πηγαίνοντας στην Ινδία, και υπόσχεται να γυρίσει για να πραγματοποιήσει όσα ονειρεύτηκαν.
Τίποτα δε θα πραγματοποιηθεί, όλα θα μείνουν υποσχέσεις και η Ευγενία θα παραμείνει μόνη, σε ένα σπίτι που πάντα θα αποτελεί γι’ αυτήν τον κόσμο της. Τον κόσμο που περιγράφει ο Μπαλζάκ μέσα από τους ήρωές του.
Ο Ονορέ ντε Μπαλζάκ έχει γράψει ένα αριστούργημα. Μέσα από μια απλή ιστορία, καταφέρνει να εισχωρήσει σε ανθρώπινους χαρακτήρες με τόση σοφία και ακρίβεια που ο αναγνώστης απολαμβάνει ένα ψυχογράφημα μοναδικό. Παράλληλα, με λέξεις και σημεία λόγου απλοϊκά, σκιαγραφεί μια επαρχιακή κοινωνία με τρόπο απαράμιλλο. Το «Ευγενία Γκράντε» είναι ένα μυθιστόρημα ρεαλιστικό. Ο συγγραφέας του είναι ευφυής! Τα νοήματα της ανθρώπινης ζωής, τα μηνύματα του έργου του συμπυκνώνονται σε λίγες σελίδες και η απόδοσή τους είναι το απαύγασμα της σοφίας του.
Το βαθύτερο νόημα του μυθιστορήματος είναι η κυριαρχία της ύλης και πόσο μπορεί να αλλοιώσει τις σχέσεις των ανθρώπων. Το χρήμα που αναπαράγει ψεύτικες ιδέες και προκαλεί ψεύτικες σχέσεις και συναισθήματα. Τα δύο αντίπαλα δέη του μυθιστορήματος είναι η αγνή πρόθεση και τα πηγαία συναισθήματα απέναντι στο κέρδος και τον κόσμο της ιδιοτέλειας.
Η Ευγενία και οι δορυφόροι της δημιουργούν ένα περιβάλλον που θα μπορούσε να συγκριθεί με αυτόν του Γυάλινου Κόσμου, του Τενεσί Ουίλιαμς, με διαφορετικές σχέσεις ανάμεσα στους ήρωες, αλλά με την ίδια προσέγγιση ως προς το θέμα τους.
Το περιβάλλον μέσα στο οποίο δρουν και καταλήγουν οι ήρωες είναι η μοναξιά. Το σπίτι που περιγράφει στην αρχή του μυθιστορήματος ο Μπαλζάκ, μια εξαίσια περιγραφή, ζωντανή, και με ευδιάκριτες αλληγορίες είναι η ψυχή των προσώπων του έργου του και η κατάληξη της ηρωίδας του.
Σε μερικές επαρχιακές πόλεις βρίσκονται σπίτια που η όψη τους προκαλεί μελαγχολία σαν εκείνη που γεννάνε τα πιο σκοτεινά μοναστήρια, οι πιο άχαροι χερσότοποι ή τα πιο θλιβερά ερείπια. Στα σπίτια αυτά συναντάς ίσως ταυτόχρονα και τη σιγαλιά του μοναστηριού και την ξεραΐλα των χερσότοπων και τα σκέλεθρα των ερειπίων. Η ζωή και η κίνηση είναι τόσο ήσυχες εκεί, που ένας ξένος θα τα έπαιρνε για ακατοίκητα, αν δεν αντίκριζε ξαφνικά το χλωμό και κρύο βλέμμα ενός ασάλευτου προσώπου, που η μισομοναστηριακή του μορφή προβάλλει πάνω απ’ το περβάζι του παραθύρου, μόλις ακουστεί θόρυβος από ασυνήθιστα πατήματα.
Ο Ονορέ Ντε Μπαλζάκ γεννήθηκε στις 20 Μαΐου του 1799, στην πόλη Τουρ της Γαλλίας. Θεωρείται ένας από τους πατέρες του ευρωπαϊκού ρεαλισμού και έχει γράψει μυθιστορήματα, νουβέλες, θεατρικά έργα, κωμικές ιστορίες. Το μυθιστόρημά του «Ευγενία Γκράντε» είναι ένα από τα μεγαλύτερα αριστουργήματά του. Αντιπροσωπεύει με έναν μοναδικό ρεαλισμό την κοινωνία στις αρχές του 19ου αιώνα, όπου το χρήμα και η πατριαρχική οικογένεια κυριαρχούν και αποτυπώνουν τις έννοιες της ιδιοκτησίας και της δεινής θέσης της γυναίκας απέναντι στα υλικά συμφέροντα.
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κίχλη
Εισαγωγή – Σχόλια – Παραρτήματα: Βαγγέλης Δουβαλέρης
Μετάφραση: – Σχόλια – Παραρτήματα: Μίνα Αδελάντε
About The Author
