Οι Άθλιοι, Βίκτορ Ουγκό
Ο Γιάννης Αγιάννης, στους «Άθλιους», είναι ένας φτωχός νέος του Παρισιού, το 1815. Και κλέβει ένα καρβέλι ψωμί, γιατί πεινάει, γιατί προσπαθεί να σώσει μια γειτόνισσα με τα παιδιά της που πίνουν κρυφά και λαίμαργα ένα φλυτζάνι γάλα. Γίνεται αριθμός στα κάτεργα. 24601. Γίνεται ο δήμαρχος Μαγδαληνής και παλεύει με τις τύψεις, τη μετάνοια, τη αυτοεκτίμηση και την ταπεινότητα. Δείχνει έλεος στον διώκτη του και πεθαίνει γνωρίζοντας την αγάπη. Ίσως είναι ο μοναδικός που γνωρίζει την αγάπη από την αρχή.
Οι Άθλιοι του Βίκτωρος Ουγκό είναι ένα από τα εμβληματικότερα έργα της Παγκόσμιας Λογοτεχνίας, ίσως και το σπουδαιότερο. Ο συγγραφέας του το ήξερε.
Γράφει η Σοφία Σιγάλα
«Οι Άθλιοι» γράφτηκαν για όλα τα έθνη. Δεν ξέρω αν θα διαβαστούν απ’ όλους, όμως εγώ για όλους τούς έγραψα. Όπου ο άνθρωπος ζει αμόρφωτος και απελπισμένος, όπου η γυναίκα πουλάει το κορμί της για μια μπουκιά ψωμί, όπου το παιδί υποφέρει από αγραμματοσύνη κι από έλλειψη παιδείας, το βιβλίο των «Αθλίων» χτυπά την πόρτα φωνάζοντας δυνατά: «Ανοίξτε μου! Έρχομαι για σας!» Στο σκοτεινό σημείο όπου βρίσκεται ο σημερινός πολιτισμός, ο άθλιος ονομάζεται ΑΝΘΡΩΠΟΣ που αγωνιά κάτω απ’ όλα τα κλίματα και τα καθεστώτα και που στενάζει σ’ όλες τις γλώσσες.
Δεν έχει θεματικό ορισμό. Είναι σπουδαίο γιατί απλά γράφτηκε. Είναι ρομαντικό, κοινωνικό, ιστορικό, αισθηματικό, αστυνομικό, πολιτικό και κλείνει μέσα του μια ολόκληρη κοινωνία, όλους όσους την απαρτίζουν στις αρχές του 19ου αιώνα. Και σαν κατάρα αρχέγονη αυτή η κοινωνία θα προχωράει στους αιώνες και θα αναδιαμορφώνεται σύμφωνα με τις εποχές, αλλά τα μέλη της θα είναι από την ίδια ανθρώπινη και αξιακή σύσταση.
Έναν Γιάννη Αγιάννη που θα καταδιώκεται για το δίκαιο, έναν Ιαβέρη που θα καταδιώκει έννομα την ανθρώπινη ανάγκη -παραβλέποντας την αλήθεια, καμπόσους Θερναδιέρους που θα εκμεταλλεύονται όποιον μπορούν για να κερδίσουν, μια Φαντίνα που δεν θα μπορεί να θρέψει το παιδί της, μια Τιτίκα κι έναν Μάριο που θα τους οδηγούν η αγάπη και τα ιδανικά τους, μια Επονίνη που θα εκπορνεύεται, αλλά η πραγματική της φύση θα φωνάζει για συμπόνοια και έναν Γραβιά που θα γυρνάει στους δρόμους, χαμίνι, και από μικρή ηλικία θα μάθει την απάνθρωπη πλευρά της ζωής.
Το έπος των Αθλίων θα φαντάζει πάντα τόσο νέο κι ας είναι παλιό. Η αξία του θα παραμείνει διαχρονική -δυστυχώς- και θα περιγράφει ανθρώπους και πράξεις που δεν έχουν ιστορική ή κοινωνική υπόσταση σε μια εποχή της Ιστορίας του κόσμου. Είναι όλη η ιστορία του κόσμου ετούτου στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον του.
Κι αν κάποιοι από τους ήρωες λυτρώνονται, υπάρχουν πάντα εκείνοι που απομένουν αλώβητοι, για να πιάσουν από την αρχή την ιστορία και να την επαναλάβουν στο άπειρο.
Έτσι, από ένα καρβέλι ψωμί, μπορεί να δημιουργηθεί ένα λογοτεχνικό έπος.
…Έπεσε άνθρωπος στη θάλασσα! Τι σημασία έχει! Δε σταματά το πλοίο. Φυσά ο αέρας, μα το σκοτεινό καράβι τραβά βιαστικό το δρόμο του. Το ταξίδι συνεχίζεται. Αυτός που έπεσε βγαίνει στην επιφάνεια του νερού, χάνεται στο βάθος του, φωνάζει. Κανένας δεν τον ακούει. Κοιτάει σαν τρελός το σκάφος που ολοένα ξεμακραίνει.
Κι όμως ο ίδιος αυτός άνθρωπος ήταν κάποτε ένας από τους επιβάτες, ζωντανός σαν όλους, που απολάμβανε τον ήλιο.
Και αυτή η περιγραφή, κοντά στο τέλος του μυθιστορήματος, είναι στην πραγματικότητα οι Άθλιοι, μια αέναη ανθρώπινη αλήθεια. Τι νόημα έχει να αναλύσει κάποιος αυτό το μυθιστόρημα; Δεν αναλύεται καμιά ζωή ανθρώπινη.
Στις 26 Φεβρουαρίου 1802 γεννιέται ο Βίκτωρ Ουγκό
About The Author
