Ο Μισάνθρωπος, Μολιέρος
Ο Μολιέρος αναζητά τους ήρωές του μέσα από την καθημερινότητα της εποχής του. Στον «Μισάνθρωπο» παρουσιάζει έναν άνθρωπο απομονωμένο, επιθετικός, οργισμένο. Φέρει ορισμένα τραγικά στοιχεία που, αντί να τον καθιστούν τραγικό χαρακτήρα, προκαλούν το γέλιο και συνάμα προβληματίζουν.
Γράφει η Σοφία Σιγάλα
Ο Μολιέρος επιμένει στο ελάττωμα, που το θεωρεί το τρωτό σημείο στον χαρακτήρα του ήρωά του. Αυτό προκαλεί την κριτική του, αυτό παραμορφώνει, για να το διορθώσει με τη δύναμη του γέλιου, απογυμνώνοντας έτσι τον πρωταγωνιστή του. Τον Ιούνιο του 1666, εκδίδει τον «Μισάνθρωπο», (Le Misanthrope), μία σάτιρα σχετικά με την υποκριτική ευγένεια και την ανέντιμη κολακεία στην βασιλική αυλή αλλά και στα σαλόνια του Παρισιού. Ο Αλσέστ είναι ο Μολιέρος που εκφράζει την απέχθεια και την αποστροφή του στην ένταξη της ζωής του στη βασιλική αυλή. Μια συνθήκη που διακατέχεται από υποκρισία, ψεύδος, ίντριγκα και υποκρισία.
Ο Μολιέρος με τον Μισάνθρωπο δεν σκιαγραφεί μόνο μια κοινωνία κι ένα σύστημα ασκώντας κριτική, αλλά κι έναν ανθρώπινο χαρακτήρα διαχρονικό που αντιτάσσεται στη διάβρωση, τη χυδαιότητα, την υποκρισία, τα ύποπτα συμφέροντα και τον αμοραλισμό. Ασυμβίβαστος επιτίθεται προς όλους και προς όλα έως τη στιγμή που αναγκάζεται να αποχωρήσει από την κοινωνία αυτή για να μπορέσει «να ζήσει ως τίμιος άνθρωπος». Ο Αλσέστ είναι ένας άνθρωπος γεμάτος μίσος, τραγικός κατά συνέπεια, αρνητικός και απεχθής. Πώς θα μπορούσε όμως να σταθεί ένας τέτοιος ήρωας με πρωταγωνιστικό ρόλο σε μια κωμωδία; Ο Μολιέρος, λοιπόν, τον βάζει μέσα σε ένα παιχνίδι ερωτικό. Ως ερωτευμένος, με τη νεαρή χήρα, γίνεται τρωτός σε όλα όσα μισεί. Ως ερωτευμένος γελοιοποιείται, αφού γίνεται όλα όσα κατηγορεί. Ο «μολιερικός» Αλσέστ φτάνει με τη συμπεριφορά του στα άκρα, αρνούμενος όχι μόνο τους φίλους του, αλλά και τη Σελιμέ, με την οποία είναι ερωτευμένος, για να καταλήξει στο τέλος αναχωρητής και μόνος.
Ο μεγάλος συγγραφέας έχει γνωρίσματα και χαρακτηριστικά από τους αρχαίους τραγωδούς. Ο διάλογος του βασικού ήρωα με τον φίλο του Φιλέντ θυμίζει τον αγώνα λόγων στην αρχαία ελληνική κωμωδία που είχε επηρεαστεί από τις σοφιστικές εριστικές αντιλογίες.
Διόλου δεν κοροϊδεύωκαι κανενός να χαριστώ σε τέτοια δε σκοπεύω.
Τα μάτια μου πληγώνονται,
και στην Αυλή ή στην πόλη
να μου ερεθίσουν τη χολή τα καταφέρνουν όλοι.
Ο Μολιέρος συνθέτει το έργο του με στοιχεία αρχαιοελληνικής τραγωδίας και λαϊκής κωμωδίας, μιας και είναι επηρεασμένος από την ιταλική κομέντια ντε άρτε και τη φάρσα. Βασικό χαρακτηριστικό του είναι οι ήρωες, καθένας από τους οποίους επιχειρεί να δημιουργήσει μία διαφορετική έκδοση του στερεότυπου ρόλου του.
Ο Αλσέτ καλείται να παρευρεθεί σε μια δίκη ως εναγόμενος, όμως αρνείται να ετοιμάσει την απολογία του, όπως τον συμβουλεύει ο φίλος του, διότι δεν περιμένει ότι οι συκοφάντες του θα έχουν το θράσος να τον κατηγορήσουν δημοσίως. Η συγκεκριμένη σκέψη, διατυπώνεται ως εξής: «Σ’ αυτό το δικαστήριο αν θα ‘χουν θράσος τόσο και θα’ ναι τόσο ποταποί, κακούργοι, διεστραμμένοι, να μ’ αδικήσουν μπροστά σ’ όλη την οικουμένη». Η άρνησή του αυτή έχει ως συνέπεια να χάσει τη δίκη και να εγκαταλείψει την πόλη ζητώντας από τη γυναίκα, με την οποία είναι ερωτευμένος να τον ακολουθήσει, όμως, εκείνη δεν αποδέχεται την πρότασή του. Έτσι, αποφασίζει να φύγει μόνος του, όμως, για μια ακόμη φορά, ο Φιλέντ τον στηρίζει. Τέλος, στο συγκεκριμένο έργο παρατηρούμε ότι ο Μολιέρος περιγράφει τις ανθρώπινες σχέσεις και διαπιστώνουμε ότι σε μία τέτοια κοινωνία είναι δύσκολο να εμπιστευτεί κανείς τους συνανθρώπους του διότι οι περισσότεροι γίνονται ιδιοτελείς και ατομικιστές. Ωστόσο, η σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στον Φιλέντ και τον Αλσέστ είναι ξεχωριστή, καθώς η φιλία τους χτίστηκε πάνω σε γερά θεμέλια.
Ο Μολιέρος καταφέρνει να εισχωρήσει στις πράξεις και τα αισθήματα των ανθρώπων του καιρού του, και με αυτόν τον τρόπο περνάει σε μια βαθιά αυτοκριτική. Παράλληλα αποθεώνει ηθικά χαρακτηριστικά της ανθρώπινης φύσης μέσα από την ευτέλεια και την αδιάντροπη συμπεριφορά των ηρώων του.
Ο Μολιέρος γεννήθηκε στο 1622 στο Παρίσι και πέθανε στις 17 Φεβρουαρίου το 1673 στο Παρίσι.
About the Author
