Το Μαουτχάουζεν ήταν ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης κατά τη ναζιστική κυριαρχία που χτίστηκε από αιχμαλώτους. Βρίσκεται στην Αυστρία και πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα στρατόπεδα. Μέσα σε αυτό πέθαναν περίπου 100.000 αιχμάλωτοι με τρομακτικά βασανιστήρια, πειράματα απάνθρωπα, εργασία εξοντωτική και κάθε μορφή αποκτήνωσης της ανθρώπινης υπόστασης(υπάρχει και αντίστοιχο τραγούδι, μελοποιημένο από τον Μίκη Θεοδωράκη με τους ήρωες του) Από το 1943, μέχρι και το τέλος του πολέμου έγινε μια γραμμή παραγωγής για τις ανάγκες του πολέμου. Από εκείνη την εποχή έζησε εκεί ο Ιάκωβος Καμανέλλης, ως αιχμάλωτος και έζησε όλη την τραγική περίοδο που οι άνθρωποι λογίζονταν ως αμελητέα ποσότητα και αναλώσιμο είδος.
Το Μαουτχάουζεν ξεκινά από το τέλος, όταν ένα αμερικάνικο τανκ ρίχνει τα κάγκελα και εισβάλλει στο στρατόπεδο και σηματοδοτεί το τέλος της ομηρίας και του πολέμου. Οι κρατούμενοι ζουν σε πλήρη ελευθερία μέχρι να γυρίσει ο καθένας στην πατρίδα του.
Ωσπου να οργανωθούν οι αποστολές για κάθε χώρα, οι όμηροι αναγκάζονται να συνυπάρξουν στο απελευθερωμένο πλέον στρατόπεδο, “επανασυναρμολογώντας” τα κομμάτια της ψυχής τους και ανακτώντας την ιδιότητα του ελεύθερου πολίτη. Έτσι ενώνονται πλήθος ετερόκλητων ανθρώπων, που, πληγωμένοι όλοι τους, μοιράζονται αναμνήσεις και περιστατικά από τη φριχτή τριετία τους στο Μαουτχάουζεν και τα χέρια των Ες Ες.
Τώρα, οι επιζήσαντες (απελευθερωμένοι) όμηροι καλούνται να συνυπάρξουν με τις μνήμες και με τη μικροκοινωνία των “αθώων” Αυστριακών αγροτών γύρω από το στρατόπεδο, οι οποίοι θα τους επιφυλάξουν δυσάρεστες εκπλήξεις και μια γνώση οδυνηρή.
Στα μάτια του αναγνώστη, λοιπόν, παρελαύνουν στιγμιότυπα ασύλληπτης βαρβαρότητας, χωρίς την παρηγορητική ψευδαίσθηση ότι ανήκουν στη μυθοπλασία. Είναι όλα αληθινά!
Η σκέψη και ο προβληματισμός είναι βαθιά δομημένος και σε όλα τα επίπεδα δοσμένος μέσα σε αυτό το μυθιστόρημα, που εγώ το θεωρώ ένα από τα πιο σημαντικά έργα της θεματολογίας του παγκοσμίως. Σημαντικά είναι επίσης τα ηθικά και ανθρώπινα διλήμματα που προκύπτουν και γίνονται αιώνια, ως προς την ηθική που διαμορφώνεται μετά από μια κρίση παγκόσμιου βεληνεκούς. Πώς συμπεριφέρονται οι άνθρωποι ως οντότητες και ως σώμα; Τι γίνεται μετά; Πώς αντιδρά ο φυλακισμένος σε πλήρη ελευθερία;
Το Μαουτχάουζεν είναι ένα βαθιά ανθρώπινο και συγκλονιστικό έργο. Έχει αντιπολεμικές έννοιες, χωρίς να μηδενίζει ή να παρανοεί σχετικά με το τι συνέβη τα χρόνια της θηριωδίας. Οι μαρτυρίες που υπάρχουν στη διήγηση είναι τρομερές και απάνθρωπες με αλήθεια και ρεαλισμό. Υπάρχει πόνος, απόγνωση, βία, απανθρωπιά, έρωτας, αγάπη, σκέψη, κρίση και βαθιά διανόηση, αλλά, στο τέλος του μυθιστορήματος υπάρχει και κάτι πολύ πιο σημαντικό, μιας και αφορά το μετά. Εκείνο το αίσθημα που πέφτει βαρύ πάνω από όλες τις κοινωνίας. Του αμετανόητου. Να κάτι που είχα σημειώσει προς το τέλος:
Βλάκα! Oλα τα ξέρανε! Όλα τα βλέπανε...
Βλέπανε τους αποστεωμένους ομήρους να δουλεύουν στα έργα οδοποιίας, στα χωράφια, στα εργοστάσια. Μην τους πιστεύεις! Αν ισχυριστούν ότι δεν ξέρανε, πάει να πει ότι δε θέλουν να διορθωθούν»
About the Author
