Στις 27 Ιανουαρίου του 1925, Ο Σεργκέι Αϊζενστάιν δημιουργεί την εμβληματική ταινία «Θωρηκτό Ποτέμκιν».
Η αναπαράσταση ήταν πάντα μια ανάγκη του ανθρώπου να μεταφέρει σημαντικές στιγμές της ζωής του με κάποιον τρόπο, ώστε να διασωθούν στον χρόνο όσα εκείνος θεωρούσε σημαντικά. Οτιδήποτε διασώζεται στον χρόνο παίρνει άλλες διαστάσεις και γίνεται πιο εύκολα κατανοητό. Η εικόνα προσπάθησε πάντα να βρίσκει τρόπους να εισχωρήσει στην πραγματικότητα. Σήμερα, ακόμα και παραποιημένη, μονταρισμένη, ωραιοποιημένη ή όχι, έχει αποκτήσει δύναμη και είναι μέσο επίδρασης που έχει αντικαταστήσει ακόμα και τον λόγο -με όποια αποτελέσματα κι αν έχει αυτό.
Ο σημειολόγος Ρολάν Μπαρτ έχει πει, «Αυτό που η φωτογραφία αναπαράγει επ’ άπειρον δεν συμβαίνει παρά μόνο μια φορά», είναι αρκετό, όμως, για να διατηρήσει τη δύναμη και την ιστορική του αξία.
Στις 27 Ιουνίου του 1905, σημειώθηκε μια από τις μεγαλύτερες ανταρσίες, που θεωρήθηκε προάγγελος της Οκτωβριανής Επανάστασης του 1917. Η ιστορική του αξία μπορεί να μην έμενε ποτέ τόσο δυνατά στη μνήμη των ανθρώπων, σε παγκόσμιο επίπεδο, αν το 1925 δεν έφτιαχνε μια από τις πιο εμβληματικές ταινίες του ο Αϊζενστάιν. Το Θωρηκτό Ποτέμκιν. Σήμερα, σε διαβεβαιώνω, δεν υπάρχει κανείς που δεν ξέρει την ιστορία του. Αυτή είναι η δύναμη της εικόνας και της αναπαράστασης. Να διατηρήσει αναλλοίωτη στον χρόνο μια στιγμή ή ένα γεγονός και να τα μετατρέψει σε κάτι το αξέχαστο, σε γνώση ή μήνυμα.
Το «Πρίγκιπας Ποτέμκιν της Ταυρίδας» ή απλά Ποτέμκιν, όπως όλοι το γνωρίζουν, ήταν το πιο σύγχρονο και δυνατό πολεμικό πλοίο της κατηγορίας του και δημιουργήθηκε για να δείξει την υπεροχή του τσαρικού στρατού, το 1898. Το 1905, έκανε την πρώτη του δοκιμή στη Μαύρη Θάλασσα, έμελλε όμως να γίνει το μέσο αντίδρασης στη τσαρική κυριαρχία και να αποδείξει την παρακμή της αυτοκρατορίας.
Η Υπόθεση
Το «Πρίγκιπας Ποτέμκιν της Ταυρίδας» ή απλά Ποτέμκιν, όπως όλοι το γνωρίζουν, ήταν το πιο σύγχρονο και δυνατό πολεμικό πλοίο της κατηγορίας του και δημιουργήθηκε για να δείξει την υπεροχή του τσαρικού στρατού, το 1898. Το 1905, έκανε την πρώτη του δοκιμή στη Μαύρη Θάλασσα, έμελλε όμως να γίνει το μέσο αντίδρασης στη τσαρική κυριαρχία και να αποδείξει την παρακμή της αυτοκρατορίας.
Το Ποτέμκιν θα πέσει στα χέρια των επαναστατημένων και θα πλεύσει προς την Οδησσό, όπου οι κάτοικοί της, μαθαίνοντας το συμβάν, θα σπεύσουν προς τις σκάλες της πόλης προκειμένου να συμπαρασταθούν στο πλήρωμα και να διαδηλώσουν κατά του τσάρου Νικόλαου. Το Ιππικό του τσάρου θα επιτεθεί στο συγκεντρωμένο πλήθος και από το θωρηκτό θα ακουστούν οι πρώτοι κανονιοβολισμοί. Όσα πλοία σταλούν εναντίον του δε θα χτυπήσουν το Ποτέμκιν, δείχνοντας τη συμπαράστασή τους. Το πλοίο θα καταλήξει στην Κωνστάντζα, μετά από αλλεπάλληλα αιτήματα για προμήθειες σε άλλες πόλεις, που δε θα γίνουν δεκτά.
Σκέψεις
Ο Αϊζενστάιν θα δημιουργήσει την πιο πετυχημένη ταινία όλων των εποχών και θα αναπαριστά τις τέσσερις πρώτες μέρες μέσα στο θωρηκτό και όσα συνέβησαν στο πλοίο και στην Οδησσό και θα βάλει για πρώτη φορά χρώμα σε μια ταινία, χωρίς λόγο, αφού είναι βωβή, χρησιμοποιώντας το κόκκινο χρώμα της σημαίας που ύψωσαν οι ναύτες στο πλοίο. Οι πρώτες τεχνικές μοντάζ που θα χρησιμοποιήσει θα δημιουργήσουν απίστευτες σκηνές, όπως αυτή στις σκάλες της Οδησσού, που αποτελούν μέχρι και σήμερα μάθημα και μελέτη στην τέχνη του κινηματογράφου.
Η ταινία θα δεχτεί λογοκρισία και θα απαγορευτεί στη Γερμανία, αφού θα θεωρηθεί πως περιέχει επαναστατικά μηνύματα, ενώ αργότερα, ο Γκαίμπελς θα πει, «Μία καταπληκτική ταινία, που δεν συγκρίνεται με καμία άλλη. Αν κάποιος δεν είχε καμία πολιτική πεποίθηση, θα γινόταν σίγουρα Μπολσεβίκος, με το που θα έβλεπε την ταινία».
Ο Αϊζενστάιν θα καταφέρει να καταγράψει και να κρατήσει για πάντα ζωντανή μια ιστορική στιγμή που, ίσως, θα περνούσε σαν μια αφανής αντίδραση ορισμένων ναυτών σε ένα πλοίο.
About the Author
