Πριν 83 χρόνια η ελληνική εκπαιδευτική κοινότητα συγκλονίστηκε από μία σύγκρουση που είχε αφορμή το γλωσσικό-παιδαγωγικό ζήτημα. Οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις και οι διαμάχες που ξεκίνησαν στις αρχές του εικοστού αιώνα κορυφώθηκαν με τα «Μαρασλειακά», την υπόθεση που διαδραματίστηκε με πρωταγωνίστρια την καθηγήτρια του Μαράσλειου Διδασκαλείου και της Παιδαγωγικής Ακαδημίας, Ρόζα Ιμβριώτη.
Έχει ήδη ανακύψει θέμα όταν, το 1911, ψηφίζεται το περίφημο άρθρο 107, σύμφωνα με το οποίο η επίσημη γλώσσα του Κράτους είναι η καθαρεύουσα. Έτσι, η περίφημη μεταρρύθμιση στον χώρο της εκπαίδευσης, με πρωτοστάτες τους Δ. Γλυνό, Αλ. Δελμούζο και Μ. Τριανταφυλλίδη πάει περίπατο. Ο «συμβιβασμός» του Ελ. Βενιζέλου -για πολιτικούς λόγους- σημάδεψε τον περασμένο αιώνα. Η αντιπαράθεση αυτή ξεπερνούσε κατά πολύ τη γλωσσική επιλογή και συνδεόταν με γενικότερες ιδεολογικές, πολιτικές και κοινωνικές συγκρούσεις.
Η φωτιά που σιγόκαιγε πάνω στο ευαίσθητο αυτό ζήτημα έμελλε να ανάψει, σαν σήμερα, στις 28 Νοεμβρίου του 1825, όταν από τη Μαράσλειο Σχολή παύονται οι Δελμούζος και Γληνός. Έτσι μιλάμε πλέον στην Ιστορία για τα «Μαρασλειακά». Η δικαιολογία; Η πρόσληψη της Ρόζας Ιμβριώτη, ως δασκάλα της Ιστορίας. Η αφορμή; Η μεταρρύθμιση που χρόνια τώρα αποτελεί θέμα για την εκπαίδευση.
Με τα Μαρασλειακά, θα τεθεί και το ζήτημα της ασυμβατότητας των γυναικών με τη διδασκαλία της Ιστορίας. Η σχέση αυτή ήταν έτσι κι αλλιώς δύσκολη, καθώς οι γυναίκες ήταν εγγεγραμμένες στη φύση, και η Ιστορία στον πολιτισμό και τη λογική!
Οι δύο χώροι -από τη μια η φύση και από την άλλη ο πολιτισμός- συνιστούσαν δύο διακριτά και αντιθετικά μεταξύ τους πεδία. Το φύλο του επαγγέλματος της Ιστορίας ήταν αρσενικό, πράγμα που αφορούσε τόσο την επιστήμη της Ιστορίας όσο και, στο πλαίσιο της εποχής, τη διδασκαλία της. Ειδικά το μάθημα της Ιστορίας θεωρείται «εξόχως φρονηματιστικό» και απαιτεί «άνδρα υπό ζωηράς φιλοπατρίας κατεχόμενον»
«Μόνο το ανδρικό πνεύμα είναι ικανόν να δονήση και να συγκίνηση την ψυχήν των μαθητών», να τους κάνει να αισθανθούν και να κατανοήσουν τους μεγάλους σοφούς του κόσμου, τα σπουδαία ρεύματα, ώστε να γίνουν άξιοι κυβερνήτες
Η πρώτη μνεία περί ασυμβατότητας του γυναικείου φύλου με τη διδασκαλία της Ιστορίας γίνεται στην αρχή της μαρασλειακής διαμάχης. Η Ρόζα Ιμβριώτη, συγγραφέας δύο ιστορικών μελετών που είχαν ήδη εκδοθεί στη σειρά της Φεμινιστικής Βιβλιοθήκης με επιμέλεια του Συνδέσμου για τα Δικαιώματα της Γυναίκας -η πρώτη το 1922 με θέμα την Αθηναία στον 5ο και 4ο αιώνα π.Χ., η δεύτερη το 1923, με θέμα τη γυναίκα στο Βυζάντιο- γίνεται η πρώτη «τυχούσα γυνή» στην οποία αναθέτουν να διδάξει Ιστορία. Μόνο που η Ιστορία που δίδασκε η Ρόζα -όπως την έλεγαν όλοι- δεν είχε σχέση με τα δεδομένα και τις κοινωνικές επιταγές. Εκείνη έψαχνε μέσα από τη διδασκαλία της «περιοχές» που αφύπνιζαν και αναμόρφωναν τη στεγνή και παπαγαλίστικη ρητορική του φανφαρονισμού. Έψαχνε κοινωνικές και πολιτικές προεκτάσεις..
Το φύλο της Ιμβριώτη, ως ασύμβατο με το επάγγελμα της, επανέρχεται στη διάρκεια των Μαρασλειακών με διάφορους τρόπους. Ο πρώτος είναι η αμφισβήτηση της επιστημονικής κατάρτισης της Ρόζας Ιμβριώτη, που δίδασκε Ιστορία στο Μαράσλειο Διδασκαλείο. Το δεύτερο, οι ανεπίτρεπτες απόψεις της που δηλητηρίαζαν τη νεολαία
Όλοι κατάφεραν σφοδρή κριτική και ανάθεμα. Μεταξύ αυτών και ο τύπος της εποχής. Ο Κώστας Βάρναλης λοιπόν, καταγράφει με ένα δηκτικό και εύστοχο κείμενο την κατάσταση
Το σύνθημα της επίθεσης ενάντια στην Ακαδημία και στο Μαράσλειο το έδωσε η «Εστία».
Κοινωνικό σκάνδαλο! Μέσα σε δυο ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα (Παιδαγωγική Ακαδημία και Μαράσλειο) γίνεται αντεθνική εργασία!
Όλες οι άλλες εφημερίδες τρέξανε να κρατήσουνε το «ίσο» στην «Εστία». Ήτανε μια πρώτης γραμμής ευκαιρία για δημοκοπία και μεγάλωμα της κυκλοφορίας..
Όμως το κράτος «συγκινήθηκε!». Και διάταξε διοικητικές και δικαστικές ανακρίσεις. Και τότες όσοι εξεταστήκανε για μάρτυρες σταθήκανε στο ύψος του νεοελληνικού πολιτισμού και των «υγιών αρχών του». ΄Ολοι τούτοι φυσικά οι μάρτυρες ή είχανε προσωπικά με το Γληνό και το Δελμούζο ή ήτανε βαλτοί ή ήτανε θύματα της υποβολής των εφημερίδων. Μα η Δικαιοσύνη; Κοτζάμ αρεοπαγίτες και υφυπουργοί δεχότανε ν ακούνε και να καταγράφουνε μαρτυρίες σαν αυτήν, που κατάθεσε ένας… μπάρμπας
Αυτός ο μπάρμπας περπατούσε, λέει, στο δρόμο μαζί με την ανεψιά του, μαθήτρια του Μαρασλείου. Ξαφνικά, λέει, το κορίτσι στάθηκε, σήκωσε τα φουστάνια του, κάθησε σε μια γωνιά του πεζοδρομίου κι έκανε με τη φυσικότερη αφέλεια τα… τσίσια του. Ο μπάρμπας, λέει το παραμύθι, έγινε έξω φρενών! Και ρωτάει κατακόκκινος από θυμό την ανεψούλα του:
Μαρία (ας πούμε!), δε μου λες, πού έμαθες να φέρνεσαι έτσι ξετσίπωτα;**- Στο Μαράσλειο! ΄Ετσι μας διδάξανε οι καθηγητές μας. Να είμαστε «υπεράνω των προλήψεων» κ.λπ
About the Author
