η δΕΣΜΟΦΎΛΚΑ; νΛΙΚΟς δΑΒΒΈΤΑς
Όταν γράφεται μια ιστορία σε λίγες σελίδες δε σημαίνει ότι είναι μια μικρή ιστορία. Ο συνοπτικός όγκος ενός βιβλίου είναι μια προκλητική παγίδα• για τον συγγραφέα, αφού θα πρέπει να ολοκληρώσει τις σκέψεις του σε μια ελάχιστη απόσταση μεταξύ αρχής και τέλους, αλλά και για τον αναγνώστη. Από την πλευρά της ερμηνείας των μηνυμάτων του συγγραφέα. Στην περίπτωση του έργου «Η δεσμοφύλακας» σοφά έπραξε ο Νίκος Δαβέτας. Κανείς δε θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα μεγάλο σε έκταση έργο με το περιεχόμενο με το οποίο ασχολήθηκε. Ήδη, μέσα σε λίγες σελίδες τα συναισθήματα και η συγκίνηση «τρέχουν» ανεξέλεγκτα. Είναι δύσκολο πολύ να παραμείνει κάποιος συγκλονισμένος για περισσότερο χρόνο από αυτόν που ορίζεται στη νουβέλα
«Είναι μια οδυνηρή εξομολόγηση
μεταμφιεσμένη σε μυθιστόρημα».
«Εκτός κι αν είναι ένα μυθιστόρημα
μεταμφιεσμένο σε οδυνηρή εξομολόγηση».
Philip Roth, Φεύγει το φάντασμα
μτφρ. Κατερίνα Σχινά
Έτσι ξεκινάει η ιστορία, ορίζοντας εκ προοιμίου τη μορφή της εξιστόρησης. Προσωπική, αληθινή, μπλεγμένη με φανταστικές συνθήκες, με ονειρικές εικόνες. Η αυτοβιογραφική μυθοπλασία είναι μια εξαιρετικά γοητευτική μορφή γραπτού λόγου μιας και ο συγγραφέας, μέσα από την αφήγηση σε πρώτο και τρίτο πρόσωπο βάζει τον αναγνώστη σε άμεση σχέση με τους ήρωες, τις σκέψεις και τη συναισθηματική του φόρτιση.
Η αφήγηση τεκμηριώνει, με τρόπο έμμεσο, και το κοινωνικό πλαίσιο της εποχής που ζει η Μ,Δ, Μια γυναίκα μόνη, με ένα παιδί, χωρίς ιδιαίτερες δεξιότητές και γνώσεις, αναγκάζεται να δεχτεί μια θέση που θα τη στιγματϊσει, αλλά είναι και ο μοναδικός τρόπος να επιβιώσει η ίδια και ο γιος της. Μαζί με εκεϊνη στιγπτϊζεται και η ενηλικίωση του γιου της, αλλά και τα χρόνια της παιδικότητάς του. Για ηα επιβιώσει, για να διατηρήσει τις λεπτές ισορροπίες , κρύβεται στη σιωπή, στη μοναξιά, σε δύο παράλληλες καταστάσεις, που η μία αναιρεί την άλλη. Όταν το ασυνείδητο που κρύβεται στην ψυχή της μορφοποιηθει σε εικόνες και στιγμιαίες αναμνήσεις, θα βγουν στην επιφάνειά οι δύο όψεις της ζωής της. Μόνο τότε θα εμφανιστεί η εύθραυστη υπόστασή της. Δεσμοφύλακας βαρυποινήτων, δεσμοφύλακας των συναισθημάτων της, δεσμοφύλακας ενός βίου όχι από επιλογή αλλά ως αποτέλεσμα εξαναγκασμού.
ο έργο «Η δεσμοφύλακας» είναι μια γνωστική διαδικασία, στην οποία περιέρχονται όλοι όσοι βρίσκονται αντιμέτωποι με τη σοβαρότητα της εκφυλιστικής ασθένειας του Αλτσχάιμερ. Τόσο ως πάσχοντες όσο και ως μάρτυρες της αλλαγής, της διαστρέβλωσης του ανθρώπινου χαρακτήρα. Ο Μ. Δαββέτας, χωρίς να εξωραΐζει την πραγματικότητα, αποτυπώνει στωικά, δραματικά, με απόλυτη ειλικρίνεια την αρχή και το τέλος(;), τη σπάνια σχέση του γεννήτορα και του δημιουργήματός του. ΧαίΊζει έτσι στον αναγνώστη μια βαθιά εξομολόγηση, ένα κείμενο συγκλονιστικό αυτογνωσίας, αγάπης, παραδοχής και προβληματισμού • πόσο «αγγίζουμε» , μεγαλώνοντας, όλα όσα αποδοκιμάζουμε στον κοινό μας βίο με τους γονείς μας;
Όλα ξεκινούν στην υπηρεσία μητρώου, εκεί που η δημόσια υπάλληλος τον ρωτάει με ποια ιδιότητα υπογράφει την αίτηση για το πρόβλημα υγείας της μητέρας του.
«Με ρωτάτε με ποια ιδιότητα; Ως βιογράφος της.»
Η απάντηση είναι στη σκέψη του, μια απάντηση στον αναγνώστη, έμμεση, οδυνηρή στην έκφραση, ειρωνική στην απόκριση. Δεν κρύβεται οτιδήποτε κάτω από τις λέξεις παρά μόνο μια συνθήκη στωική για ένα γεγονός τετελεσμένο.
Η Μ.Δ. η μητέρα του συγγραφέα, διαγνώσκεται με Αλτσχάιμερ. Η τρομακτική αυτή συνθήκη γίνεται η αφορμή ενός ταξιδιού γνώσης, αποκάλυψης και ανακάλυψης. Δημιουργεί τον πυλώνα, ένα θεμελιώδη παράγοντα επαναπροσδιορισμού της σχέσης γονέα και παιδιού.
Ο Ν.Δαββέτας δημιουργεί ένα γκρίζο πλαίσιο, χωρίς χρώματα στις εικόνες που φτιάχνει. Το κύριο χαρακτηριστικό της αφήγησης είναι ο χρόνος, που τον εκφ4άζει με ήχους (το τικ τακ της προσμονής), με αντικείμενο (τα ρολόγια της φυλακής, το ξυπνητήρι της μητέρας του)• ο χρόνος που τον οδηγεί στο παρελθόν, ο χρόνος που τελειώνει. Ένα άλλο αφηγηματικό στοιχείο είναι αυτό της επανάληψης, με πράξεις, λέξεις, σκέψεις, γνωρίσμαρα της εκφυλιστικης ασθένειας που πλήττει τη μητέρα του και επηρεάζει τον ψυχισμό του ίδιου. Τα δύο βασικά πρόσωπα της ιστορϊας βρίσκονται εγκιβωτισμένα, με τον ίδιο τρόπο που το παρελθόν, οι αναμνήσεις, βρίσκονται μέσα σε ένα αμείλικτο και σύντομο παρόν.
Η Μ.Δ. εργάστηκε ως αρχιφύλακας στις φυλακές Αβέρωφ –Κορυδαλλού, εποχές δύσκολες σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο. Σε αυτή τη θέσης τη φέρνουν οι συνθήκες και όχι η προσωπική της επιλογή. Η εργασία της διαμορφώνει τον χαρακτήρα της και τη σχέση της με τον γιο της. Μια σχέση που χαρακτηρίζεται με τη σιωπή, με την αποξένωση. Η αδυναμία να μοιραστεί τη σκληρή ζωή της φυλακής αντικατοπτρίζεται στη σχέση που δημιουργεί με το παιδί της. Στο σήμερα, σε ένα δτστοπικό περιβάλλον επικοινωνίας κι εξηγήσεων, ο συγγραφέας αναλαμβάνει να διερευνήσει τη ζωή της μητέρας του, μέσα από τις εξάρσεις της μνήμης της, και τη διαλλειμματική ενάργεια του μυαλού της. Στην πορεία αυτής της διαδικασίας αντιλαμβάνεται τα βιώματά του, τον εαυτό του, τον δρόμο που τον οδήγησε στο τώρα. Κατανοώντας τη ζωή της μητέρας του περνάει στην αποδοχη, στη γνώση. Αυτοπροσδιορίζεται,μεταμιρφώνεται σε ό,τι αποδοκίμασε, σε εκείνο που όρισε τις αμφιβολίες της ζωής του. Γίνεται δεσμοφύλακας, δένεται με «αλυσίδες», με μια μοίρα αναπόφευκτη.
Η αφήγηση τεκμηριώνει, με τρόπο έμμεσο, και το κοινωνικό πλαίσιο της εποχής που ζει η Μ,Δ, Μια γυναίκα μόνη, με ένα παιδί, χωρίς ιδιαίτερες δεξιότητές και γνώσεις, αναγκάζεται να δεχτεί μια θέση που θα τη στιγματϊσει, αλλά είναι και ο μοναδικός τρόπος να επιβιώσει η ίδια και ο γιος της. Μαζί με εκεϊνη στιγπτϊζεται και η ενηλικίωση του γιου της, αλλά και τα χρόνια της παιδικότητάς του. Για ηα επιβιώσει, για να διατηρήσει τις λεπτές ισορροπίες , κρύβεται στη σιωπή, στη μοναξιά, σε δύο παράλληλες καταστάσεις, που η μία αναιρεί την άλλη. Όταν το ασυνείδητο που κρύβεται στην ψυχή της μορφοποιηθει σε εικόνεςς και στιγμιαίες αναμνήσεις, θα βγουν στην επιφάνειά οι δύο όψεις της ζωής της. Μόνο τότε θα εμφανιστεί η εύθραυστη υπόστασήτης. Δεσμοφύλακας βαρυποινήτων, δεσμοφύλακας των συναισθημάτων της, δεσμοφύλακας ενός βίου όχι από επιλογή αλλά ως αποτέλεσμα εξαναγκασμού.
Το έργο «Η δεσμοφύλακας» είναι μια γνωστική διαδικασία, στην οποία περιέρχονται όλοι όσοι βρίσκονται αντιμέτωποι με τη σοβαρότητα της εκφυλιστικής ασθένειας του Αλτσχάιμερ. Τόσο ως πάσχοντες όσο και ως μάρτυρες της αλλαγής, της διαστρέβλωσης του ανθρώπινου χαρακτήρα. Ο Μ. Δαββέτας, χωρίς να εξωραΐζει την πραγματικότητα, αποτυπώνει στωικά, δραματικά, με απόλυτη ειλικρίνεια την αρχή και το τέλος(;), τη σπάνια σχέση του γεννήτορα και του δημιουργήματός του. ΧαίΊζει έτσι στον αναγνώστη μια βαθιά εξομολόγηση, ένα κείμενο συγκλονιστικό αυτογνωσίας, αγάπης, παραδοχής και προβληματισμού • πόσο «αγγίζουμε» , μεγαλώνοντας, όλα όσα αποδοκιμάζουμε στον κοινό μας βίο με τους γονείς μας;
κΥΚΛΟΦΟΡΕΊ ΑΠΌ ΤΙς ΕΚΔΌΣΕΙς πατακη
About the Author
