Το Άλικο Γράμμα
Είναι πολύ σημαντικό για την εξοικείωση ενός αναγνώστη η γνωριμία με τη Λογοτεχνία που έχει πορευτεί και αναγνωριστεί στο πέρασμα του χρόνου. Η Λογοτεχνία στην ουσία της δοκιμάζεται, όχι μόνο για την αξία του γραπτού λόγου αλλά και για τη δύναμη και την απήχηση που μπορεί να κατέχει μέσα από τα μηνύματα που εκφράζει. Το ισοζύγιο μεταξύ αναχρονιστικών ιδεών και σύγχρονης ματιάς στα πράγματα αφορούν μάλλον σε κάποιους τομείς επιστημών· ο αναγνώστης έχει δικαίωμα στο ταξίδι και τη γνώση.
Το Άλικο Γράμμα είναι ένα αποκαλυπτικό μυθιστόρημα, η μετάφραση της Γωγώς Αρβανίτη το ζωντανεύει και το μετατρέπει σε ένα ανάγνωσμα απολαυστικό. Πραγματεύεται την ιστορία της Έστερ Πριν, μιας γυναίκας άποικου της Νέας Αγγλίας, στη Βοστόνη του 17ου αιώνα. Στην «πρώτη πράξη» η Έστερ καταδικάζεται για μοιχεία με μια απάνθρωπη και σκληρή τιμωρία. Τη διαπόμπευσή της στο ικρίωμα της πόλης, μαζί με το μωρό, της αποτέλεσμα της ανόσιας πράξης της, και το εφ’ όρου ζωής εξευτελιστικό τίμημα: να έχει καρφιτσωμένο στο στήθος της ένα μεγάλο κόκκινο Α. Αυτή είναι η παντοτινή απόδειξή για την πράξη της. Ένα «επιτίμιο» που της επιβάλλεται από έναν σκληρό και άτεγκτο νόμο, αποκύημα του πουριτανισμού που αποτελεί καθεστώς στη νέα πόλη που δημιουργήθηκε.
«Πάνω στο στήθος της σε φίνο κόκκινο ύφασμα ήταν στεφανωμένο ένα περίτεχνο κέντημα και μια φανταστική καλλιγραφία από χρυσοκλωστή, ήταν το γράμμα Α»
Ήδη, από την πρώτη στιγμή της ιστορίας, ο αναγνώστης καταλαβαίνει πως η Έστερ Πριν είναι μια δυνατή ηρωίδα. Όταν την πιέζουν να αποκαλύψει ποιος είναι ο άνθρωπος με τον οποίο διέπραξε αυτό το νοσηρό αμάρτημα εκείνη αρνείται με σθένος να αποκαλύψει τον άνδρα με τον οποίο συνευρέθηκε. Καταδικάζεται έτσι στην απόλυτη μοναξιά μαζί με το παιδί της.
Ο Χόθορν γράφει ένα αρκετά μεγάλο εισαγωγικό σημείωμα, μια ημερολογιακή καταγραφή, προκειμένου να αφηγηθεί την ιστορία που εξελίχθηκε πριν δύο αιώνες, από την εποχή που τη δημιουργεί, δηλαδή το 1850. Ένας δημόσιος υπάλληλος φτάνει στην πόλη του Σάλεμ, διορισμένος στο τελωνείο του λιμανιού. Στο χωρίς ζωή αυτό μέρος, που ακόμα κείτονται τα απομεινάρια μιας ζοφερής πραγματικότητας, ο χρόνος κυλάει αργά. Όσοι εκτελούν χρέη δημοσίων υπαλλήλων είναι άνθρωποι ηλικιωμένοι, χωρίς καμία όρεξη για οποιαδήποτε δραστηριότητα. Σε μια από τις έρευνες που διεξάγει στη σοφίτα του τελωνείου, ανάμεσα στα παλιά έγγραφα, ανακαλύπτει ένα κομμάτι κόκκινο ύφασμα που μέσα του βρίσκεται η μαρτυρία ενός υπαλλήλου με την ίδια ιδιότητα με τη δική του. Είναι η ιστορία της Έστερ Πριν. Έτσι αποφασίζει να την κάνει γνωστή.
Ο Ναθάνιελ Χόθορν δημιουργεί ένα έργο γεμάτο αλληγορίες, με σκοπό, μεταξύ άλλων, να παρουσιάσει το κοινωνικό και ανθρώπινο πλαίσιο των πρώτων πόλεων που δημιουργήθηκαν από ανθρώπους που έφτασαν από την Αγγλία στον νέο τόπο. Οι Πουριτανοί αποτελούσαν ένα θρησκευτικό κίνημα που ήρθε σε πλήρη διάσπαση με τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία και αναδείχθηκε σε ένα σκληρό και σχεδόν απάνθρωπο καθεστώς. Η ηθική και ο πνευματικός προσανατολισμός, για οποιαδήποτε ανθρώπινη κατάσταση, αποτελούσε την αρχή για όσους ασπάστηκαν τον Πουριτανισμό.
Σύμφωνα με τις βασικές του αρχές, οι άνθρωποι θα πρέπει να βιώνουν σε όλη τους τη ζωή μια σχέση «διαθήκης» με τον Θεό ώστε να λυτρωθούν από τις αμαρτίες που διαπράττουν καθημερινά. Σε αυτό το κοινωνικό πλαίσιο ο Χόθορν δημιουργεί τους χαρακτήρες του, εκτός από την Έστερ. Είναι αρχέτυποι, εκπροσωπούν συνειδητά και άλλοτε ασυνείδητα τις έννοιες του καλού και του κακού.
Τα πρόσωπα του έργου είναι λίγα, αλλά έχουν μια τεράστια δυναμική και υπηρετούν τα ηθικά διδάγματα και τα ιδεολογικά στοιχεία που παραθέτει ο συγγραφέας. Ο ιερέας Ντιμσντέιλ μάχεται με την ενοχή και τις τύψεις, προσπαθεί να βρει τιμωρίες για να εξιλεώσει την πράξη που τον βασανίζει. Παλεύει με τη θέση του και τη φύση του, εναντιώνεται στο έργο στο οποίο είναι ταγμένος να υπηρετεί. Αρρωσταίνει στην ψυχή και το σώμα του φθείρεται χωρίς παθολογική αιτία. Εκπροσωπεί τον φόβο, την ήττα και την αδυναμία να διαχειριστεί τα συναισθήματά του.
Ο γέρος γιατρός Τσιλινγκγουόρθ είναι ο δαίμονας του ιερέα. Ζητάει εκδίκηση και, προκειμένου να πετύχει τον σκοπό του, κατατρώγεται, συρρικνώνεται και φτάνει στο τέλος χωρίς να καταφέρει να λυτρωθεί. Εκπροσωπεί το κακό, γίνεται οι βασανιστικές σκέψεις του Ντιμσντέιλ, τον εξουθενώνει και τον οδηγεί στην τρέλα.
Και η Έστερ, που αναγκάζεται να φοράει για πάντα το σημάδι της αμαρτίας. Είναι μια γυναίκα απελευθερωμένη, η ντροπή μεταλλάσσεται με τις πράξεις της σε θαυμασμό. Πολεμάει για το παιδί της, που μεγαλώνει μακριά από τον κοινωνικό ιστό, σαν απόκληρη, όπως η μητέρας της. Ο Χόθορν, μέσα από την ιστορία του καταφέρνει να αποτυπώσει τις κοινωνικές ανισότητες, τις ηθικές επιλογές που ξεπερνούν την ανθρώπινη επιθυμία, τη βρόμικη και ψεύτικη αξιοπρέπεια, να καταρρίψει τα μεγάλα λόγια, τις υπερβολές στη στάση ζωής των «ηθικών» ανθρώπων. Αποδεικνύει πως μια κοινότητα είναι ικανή να καταδικάσει ως απόκληρο, αμαρτωλό έναν ενάρετο, την ίδια στιγμή που τα μέλη της κάνουν τα χειρότερα εγκλήματα. Πόση ομοιότητα υπάρχει στη σύγχρονη πραγματικότητα; Πόσο ίδιο φαίνεται ένα Άλικο γράμμα σήμερα στα στήθη απλών ανθρώπων;
Δημιουργεί μια ηθογραφία, με πυκνά και μεστά μηνύματα. Οι διάλογοι των ηρώων θυμίζουν σημερινές συνεδρίες -θαυμαστό για την εποχή που γράφτηκε το έργο-α ποκαλύπτουν πτυχές της ανθρώπινης ψυχής, ερωτήματα που θα μπορούσαν να έχουν ακριβώς την ίδια αξία με τους σημερινούς προβληματισμούς. Έχουν τη λυρικότητα και τη δραμτικότητα ενός έργου θεατρικού, αποσαφηνίζουν μεγάλα ηθικά ερωτήματα. Αναλύουν θέματα που αφορούν τον σύγχρονο κόσμο με μια εκπληκτική ερμηνεία.
Το «Άλικο Γράμμα» είναι ένας ύμνος στην ελευθερία της σκέψης, στην αυτοδιάθεση των ανθρώπων. Ή Έστερ Πριν καταφέρνει να νικήσει την πουριτανική ηθική, να μεταμορφώσει την άδικη μεταχείρισή της σε δρόμο ελευθερίας. Καταφέρνει με την αλήθεια της να μετατρέψει την ντροπή σε σεβασμό. Φεύγει από την πόλη που τη στιγμάτισε, όχι σαν νικημένη, αλλά σαν μια γυναίκα δυνατή και ανεξάρτητη. Σαν μια μητέρα που παλεύει για το μέλλον του παιδιού της. Γυρίζει πίσω και τελειώνει τη ζωή της εκεί που της δόθηκε η αφορμή να γίνει η πρώτη γυναίκα που αντιτάχθηκε στον ρόλο που προσπάθησαν να της επιβάλλουν νόμοι απάνθρωποι και άδικοι.
Ο Ναθάνιελ Χόθορν, στο τέλος της ιστορίας του, γράφει:
Ως απόφθεγμα και ως σύντομη περιγραφή της ιστορίας μας
Σ΄ΕΝΑ ΠΕΔΙΟ ΜΑΥΡΟ ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ «Α» ΕΙΝΑΙ ΚΟΚΚΙΝΟ
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ
About the Author
