Δέσποινα, μάτια μου
Διαβάζοντας ένα βιβλίο, αρκετοί αναγνώστες, λένε, πως βρίσκονται στη θέση των ηρώων, μπαίνουν στις ιστορίες των συγγραφέων και ζούνε τις συνθήκες που βιώνουν ή θυμούνται κάτι από τις δικές τους ζωές. Δεν ξέρω αν κάτι τέτοιο είναι εύκολο να συμβεί, αν και είναι ίσως θέμα για συζήτηση αυτό.
Οι ιστορίες καμώνονται με τη φαντασία, αλλά και με τα βιώματα, με επιρροή και γνώση, με συμπεράσματα και παρατήρηση. Για μένα οι ήρωες είναι ένα πεδίο νέο κάθε φορά. Δεν αποτελούν κομμάτι της δικής μου ζωής, αλλά είναι πρόσωπα που συναντώ και προσπαθώ να κατανοήσω, να δικαιολογήσω ή να ερμηνεύσω. Να χαρακτηρίσω τις πράξεις και τις αντιδράσεις τους. Σαν «παιχνίδι», σαν πρόκληση, σαν κίνητρο, για να αντιληφθώ τον τρόπο και τη συνθήκη, την πρόκληση και την αλήθεια προσώπων και χαρακτήρων. Μια διαδικασία γνώσης και ανακάλυψης.
Το «Δέσποινα, μάτια μου» είναι πολύπλοκο, ως προς την ψυχογραφική του υπόσταση και όχι ως προς τη συγγραφή του -καλύτερα· θα έπρεπε να κατανοήσω μια σύνθετη κατάσταση και ίσως να έχανα κάτι σημαντικό σε αυτή την περίπτωση. Τα «νερά» είναι επικίνδυνα, αρκετοί αναγνώστες δεν προσεγγίζουν τέτοιες ιστορίες ή είναι εχθρικά διακείμενοι από την αρχή. Δε συμφωνώ, αλλά κι αυτό είναι ένα άλλο θέμα προς συζήτηση.
Το βιβλίο
Ο Εμίν Αλί ζει στη Μυτιλήνη με τη μητέρα του, που είναι Χριστιανή, και τον πατέρα του, που είναι Μουσουλμάνος. Η Μικρασιατική εκστρατεία είναι σε εξέλιξη, ο ήρωας αγαπάει μια κοπέλα Ελληνίδα, αλλά έρχεται η απόφαση της Ανταλλαγής των πληθυσμών και ο Εμίν Αλί βρίσκεται στο Αϊβαλί, με μια οικογένεια που προσπαθεί να βρει από την αρχή τον τρόπο να ζήσει. Η ιστορία του πατέρα του είναι γραμμένη σε ένα τετράδιο, παράλληλα ο αναγνώστης μαθαίνει και τη ζωή του Χουσνού, πατέρα του Εμίν Αλί.
Η συγγραφέας έχει ξεφύγει από τον συνηθισμένο τρόπο που εξελίσσονται αυτές οι ιστορίες, που αρκετές φορές έχουνε γραφτεί, μπλέκοντας στη ζωή του ήρωα δύο θρησκείες, με τις οποίες έχουν ζήσει τα πρόσωπα του μυθιστορήματος και ψάχνει έναν δρόμο μέσα από τον οποίο δίνει το μήνυμα μιας ειλικρινούς και έντιμης συνύπαρξης. Όχι με τη μορφή που είναι γνωστή έως τώρα, δηλαδή «εμείς και οι δίπλα, οι απέναντι, οι άλλοι», αλλά μιας οικογενειακής μορφής που είναι ενσωματωμένες δύο θρησκείες, δύο τρόποι ζωής, δύο διαφορετικών αντιλήψεων. Δεν ξέρω πώς θα εξελιχθεί, σύντομα θα μοιραστώ μαζί σου τις εντυπώσεις μου, αλλά πρόκειται για μια πολύ σημαντική αναγνωστική πρόκληση.
Πολύ σημαντικό είναι ένα απόσπασμα, που αποτελεί μια σκέψη κοινή, και προβληματισμό ταυτόχρονα. Υπάρχουν άνθρωποι με λογική και σύνεση που σκέφτονται τα ίδια ακριβώς πράγματα από όλες τις πλευρές μιας διένεξης που δεν είναι δική τους.
Μην τους παίρνεις στα σοβαρά. Δεν υπάρχει καλή ή κακή πίστη ή θρησκεία. κακοί άνθρωποι υπάρχουν, Να μην κοιτάξεις την πίστη κανενός.
Αν είναι καλοί, κράτα τους κοντά σου╖ αν είναι κακοί μακριά σου.
Φοβάμαι μήπως δεν καταφέρω να προστατέψω τον γιο μου αν νικήσουν οι ελληνικές δυνάμεις και τη γυναίκα μου, αν νικήσουν οι τουρκικές.
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ
Μετάφραση: Σπυρος Χατζηαναστασιου
About the Author
