Μανόν Λεσκώ, Αββά Πρεβώ
Οι ιστορίες που διηγούνται τα μυθιστορήματα κρύβουν πάντα πολλές πληροφορίες που σχετίζονται με την εποχή που γράφονται, τον τρόπο που οι άνθρωποι της κάθε περιόδου διαβλέπουν και εννοούν τη ζωή και τις σχέσεις τους με τους άλλους, αλλά και τη δυναμική που έχουν απέναντι στο αναγνωστικό κοινό. Απευθύνονται, διαμοιράζουν σε διαφορετικές τάξεις και φύλλα, στοχεύουν σε ομάδες αναγνωστικές και γι΄ αυτό εξελίσσονται. Το σχεδόν παράξενο είναι πως οι ιστορίες των μυθιστορημάτων στην ουσία τους είναι ίδιες. Και αυτό είναι και το θαυμαστό. Πόσο πολυμορφική και σύνθετη γίνεται μια σκέψη, και κατά συνέπεια μία ειπωμένη ιστορία, ώστε να αλλάζει τόπο, χρόνο, πρόσωπα, συνθήκη, αρχή και τέλος, ερμηνεία και αναφορά. Δεν είναι μαγικό;
Η Μανόν Λεσκώ είναι μια ηρωίδα του Αββά Πρεβώ. Ίσως να είναι η πρώτη που καταγράφηκε σαν μυθιστορηματικό πρόσωπο και έκανε την αρχή για να ακολουθήσουν και άλλες κλασικές ηρωίδες της λογοτεχνίας που κουβαλούν τα προσωπικά πάθη και τη δακρύβρεχτη ιστορία τους, σε ένα ρομαντικό αφήγημα που, όμως, η απήχησή του ήταν πάντα δυνατή και προσέλκυσε μεγάλη μερίδα αναγνωστών. Μετά από εκείνη, μια δημιουργία του 16ου αιώνα, ακολούθησαν η Μαργαρίτα από την «Κυρία με τις Καμέλιες», του Δουμά, η Ελοΐζα, του Ρουσσώ, η Ναστάζια από τον «Ηλίθιο» του Ντοστογιέφσκι, η Δέσποινα στο «10», του Μ. Καραγάτση, η «Νανά» του Ζολά.
Η Μανόν Λεσκώ είναι ένα αφηγηματικό μυθιστόρημα που πραγματεύεται τον έρωτα και την τραγική πορεία δύο ηρώων -λένε πως είναι η ίδια η ζωή του Πρεβώ- δύο νέων, του ιππότη Ντε Γκριε και της μικρής Μανόν Λεσκώ. Ο Ντε Γκριε, ένα άβγαλτο και γόνος πλούσιας οικογένειας παιδί, προορίζεται από την οικογένειά του να ακολουθήσει τον ιερατικό βίο, αλλά γνωρίζει στο Παρίσι τη Μανόν και την ερωτεύεται με πάθος. Ζουν έκλυτη ζωή, στο Παρίσι του πάθους και της λαγνείας και σπαταλούν όλα τα χρήματα που μάζεψε η Μανόν από κάποιον πλούσιο με τον οποίο είχε σχέση. Εκείνη, μαθημένη στην εύκολη ζωή της χλιδής και του αγοραίου έρωτα με πλούσιους μεεγαλύτερούς της συνεχίζει από εκεί που σταμάτησε, για να μπορέσουν να ζήσουν. Ο Ντε Γκριέ γίνεται χαρτοκλέφτης, κλείνεται τελικά σε μοναστήρι, αυτή φυλακίζεται με άλλες πόρνες, αλλά καταφέρνουν να δραπετεύσουν και να ζήσουν για άλλη μια φορά τον αιώνιο έρωτα και πίστη που ορκίστηκαν. Η Μανόν συνεχίζει να απομυζά περιουσίες πλουσίων. Για να σώσει τον γιο του, ο πατέρα του Ντε Γκριε καταφέρνει να στείλει εξορία τη Μανόν στην Αμερική, αλλά ο Ντε Γκριε την ακολουθεί στον τόπο εξορίας της. Η περιπέτεια των νέων συνεχίζεται στη νέα πατρίδα τους, όπου ένας πλούσιος ερωτεύεται τη Μανόν, ο Ντε Γκριε τον σκοτώνει και στην πορεία διαφυγής τους, η αδύναμη και άρωστη Μανόν χάνει τη ζωή της και ο Ντε Γκριέ με οδύνη καταλήγει σε μοναστήρι.
Μια χαλαρή ερωτική ιστορία; Ένα σαχλό ρομάντζο που οι κοπέλες και οι κυρίες της εποχής συγκινούνται με την ανάγνωσή του; Βρίσκουν τραγική την ιστορία της κοπέλας και του νέου και κλαίνε πάνω από τις σελίδες που αφηγούνται τη ζωή τους; Βρίσκουν άραγε στοιχεία από μια εγκλωβισμένη ζωή που οι ίδιες βιώνουν και δεν μπορούν να αποφύγουν μέσα στα στενά κοινωνικά όρια που έχουν διαμορφωθεί για μια γυναίκα την εποχή που δημιουργείται το μυθιστόρημα;
Η ιστορία της Μανόν Λεσκώ, γιατί σε αυτήν στην ουσία αναφέρεται το βιβλίο, είναι μιας κοπέλας που εύκολα μπορεί κάποιος να βρει την εποχή που γράφεται το μυθιστόρημα. Η περίοδος της Αναγέννησης έρχεται μετά από την εποχή του Μεσαίωνα. Η ρευστότητα και η ελευθεριότητα είναι μια ανάγκη και ένα αποτέλεσμα μετά τη σκοτεινή περίοδο της ηθικής ερμηνείας και τιμωρίας των ανθρώπων. Η Μανόν είναι μια κοπέλα χωρίς κανένα μορφωτικό επίπεδο που ρίχνεται στον ανήθικο δρόμο με μόνο σκοπό να ζήσει καλά. Η ύλη είναι εκείνη που την κάνει να ζει καλά. Πουλάει την ομορφιά της στον βωμό της ευκολίας για να ζήσει καλά. Δεν έχει ηθικούς φραγμούς, δεν την πτοεί οτιδήποτε για να καταφέρει αυτό που θα την ευχαριστήσει και τιμωρείται.
Πόσο κοντά είναι στη σύγχρονη εποχή το παράδειγμα της Μανόν Λεσκώ και του Ντε Γκριέ; Υπάρχει το θέμα του επίκαιρου σε αυτή την ιστορία;
Ζει ο σύγχρονος κόσμος στο πλαίσιο του «εύκολου», με όλες τις έννοιες που έχει ως αποτέλεσμα η λέξη; Η εφήμερη επιβεβαίωση και η ευκολία, ο επιφανειακός κόσμος και η ηθική κατάπτωση είναι στίγμα σε μια εποχή που όλα είναι γρήγορα και καταρρέουν ή ανατρέπονται από τη μια στιγμή στην άλλη. Η ρευστότητα της εποχής έχει πολλά κοινά με την εποχή του Πρεβώ και ο δυτικός τρόπος σκέψης δεν απέχει πολλή από τη νοοτροπία του εφήμερου των περασμένων αιώνων. Μάλλον είναι η συνέχεια μιας αντίληψης που ποτέ δεν κόπηκε από τη ρίζα της. Η Μανόν Λεσκώ είναι ένα αντιπροσωπευτικό έργο που διαβάζεται και σήμερα με προβληματισμό και γοητευτική διάθεση. Αποτελεί κίνητρο για κάποιους και αφορμή για σκέψη και ερμηνεία σε σχέση με τη σύγχρονη προσέγγισή του.
About the Author
