Ένα ρεαλιστικό μυθιστόρημα έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, όπως έχω κατανοήσει έως σήμερα, από αυτά που έχω διαβάσει -λίγα σε σχέση με το άπειρο των βιβλίων- είναι η προσπάθεια της μυθιστοριογραφίας να δώσει με τρόπο ρεαλιστικό ήρωες φανταστικούς με κάποιο συγκεκριμένο κοινωνικό στάτους, που υφίσταται σε μια πραγματικότητα, αλληλεπιδρά σε συνθήκες που είναι οικείες στον αναγνώστη και περιέχει, κατά κάποιον τρόπο, αληθινές συνθήκες. Το θέμα δυσκολεύει και αποκτά και περισσότερο ενδιαφέρον για έναν αναγνώστη όταν το μυθιστόρημα έχει και μια ιστορική συνθήκη, μια εποχή που δεν έχει βιώσει και αξίζει να γνωρίσει, οπότε, εκεί μπαίνει και ο παράγοντας της αξιόπιστης μεταφοράς των πεπραγμένων. Δύσκολο; Αξιοθαύμαστο, αν αναλογιστώ πως ορισμένα μυθιστορήματα περιλαμβάνουν με τρόπο εξαιρετικά άρτιο όλα τα παραπάνω και το αποτέλεσμα είναι εκπληκτικό!
Ένας ντετέκτιβ, ο Μπέρνι Γκούντερ, καλείται να εξιχνιάσει τρεις υποθέσεις που λαμβάνουν χώρα στο Βερολίνο σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, αλλά μεταξύ της δεκαετίας του ΄30 έως και τη δεκαετία του ΄50, στις αρχές της.
Η πρώτη έχει τίτλο Βιολέτες του Μάρτη, υπό την εξουσία του Χίτλερ η Γερμανία, η δεύτερη, Ο Χλωμός Εγκληματίας, που εξελίσσεται την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και η τρίτη, το Ρέκβιεμ, που λαμβάνει χώρα κατά την περίοδο της ήττας των Ναζί.
Οι Βιολέτες του Μάρτη ήταν ένα κίνημα κοινωνικό που το 1848 διαδήλωσε ζητώντας ελευθερία του τύπου και προοδευτικότερες ρυθμίσεις κάτω από το ενωτικό έμβλημα του παγγερμανισμού, τη Germania. Το 1933, με την άνοδο του Χίτλερ και του κόμματος του στην εξουσία, πολλοί ήταν εκείνοι που έτρεξαν να γραφτούν στο κόμμα, όχι από ιδεολογική ταύτιση όσο από καιροσκοπισμό και ιδιοτέλεια. Ο ήρωας του μυθιστορήματος απεχθάνεται οτιδήποτε έχει σχέση με αυτή τη νέα τάξη πραγμάτων και δουλεύει ως ανεξάρτητος ντετέκτιβ. Καλείται λοιπόν να λύσει μια υπόθεση που του δίνει ένας πλούσιος Γερμανός και αφορά την κλοπή ενός κοσμήματος αμύθητης αξίας. Ο Γκούντερ αναγκάζεται να μπλέξει και πάλι στα γρανάζια της μηχανής των Ναζί, κάνει ένα πέρασμα από το Νταχάου, που τότε ήταν στρατόπεδο συγκέντρωσης για τσιγγάνους, ομοφυλόφιλους και κάποιους που ήταν αντίθετοι με την τότε πολιτική κατάσταση και κάνει τον αναγνώστη κοινωνό των τότε κοινωνικών και πολιτικών συνθηκών στη Γερμανία. Λίγο πριν ξεσπάσει ο πόλεμος.
Στη δεύτερη ιστορία, Ο Χλωμός Εγκληματίας, η ιστορία εξελίσσεται το 1938, όταν η Ναζιστική Νεολαία έχει πάρει δύναμη και προχωρά σε βιαιότητες και απάνθρωπες αντιδράσεις στους δρόμους του Βερολίνου. Ο Γκούντερ καλείται να εξιχνιάσει τη στυγνή δολοφονία μιας ομάδας μικρών κοριτσιών που ανήκουν στη νεολαία των Ναζί. Ένα ανήθικο και βρόμικο πολιτικό παρασκήνιο αποκαλύπτεται αργά και μεθοδικά, που κλείνει σαν μέγγενη την κοινωνία της Γερμανίας και οργανώνει τις εγκληματικές πράξεις που θα συμβούν λίγο αργότερα εις βάρος της εβραϊκής κοινότητας.
Στην τελευταία ιστορία, το Ρέκβιεμ, η ιστορία είναι το 1947. Το Βερολίνο είναι διχοτομημένο. Όσοι πίστεψαν ή δεν πίστεψαν στο όραμα του Χίτλερ φυτοζωούν, πουλούν τα πάντα, ακόμα και το κορμί τους για λίγο φαγητό ή ένα πακέτο τσιγάρα. Ο Γκούντερ πρέπει να λύσει τη μυστηριώδη δολοφονία ενός Αμερικανού στρατιώτη, αλλά και την αλλοπρόσαλλη στάση της γυναίκας του που τον απατά.
Οι τρεις ιστορίες του Φίλιπ Κερρ έχουν ένα νήμα το οποίο τις δένει και αυτό είναι το κορίτσι που τελικά παντρεύεται· σε κάθε ιστορία η Ίγκε βρίσκεται και σε μια διαφορετική κατάσταση. Το σημαντικότερο όμως χαρακτηριστικό των τριών αυτών ιστοριών είναι η ιστορική πλευρά και η κοινωνική φωτογράφηση του Βερολίνου τις δεκαετίες που οι ιστορίες του εκτυλίσσονται. Το Βερολίνο μεταλλάσσεται από μποέμ πρωτεύουσα του μεσοπολέμου σε κέντρο πολιτικών και κοινωνικών διεργασιών, παρακολουθεί κανείς την εξάπλωση του ναζισμού από τα θεμέλια που γεννήθηκε, τη μεταστροφή των ανθρώπων, το βρόμικο πολιτικό παιχνίδι που παίζεται κάτω από τα ανυποψίαστα βλέμματα των κατοίκων, την κλίμακα μέχρι να φτάσει στο απόγειό της η διεστραμμένη ουτοπία του Χίτλερ και η άγρια κάθοδος και γκρέμισμα της εξιδανικευμένης κοινωνίας που ψεύτικα έχτιζε.
Στις ιστορίες παίρνουν μέρος ο Χίμλερ, ο Χίτλερ, ο Γκαίμπλερ και άλλα ιστορικά πρόσωπα που έπαιξαν ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση του ιστορικού γίγνεσθαι της εποχής και ο αναγνώστης βαδίζει σε ένα άριστα δομημένο ιστορικό μυθιστόρημα με στοιχεία νουάρ, μυστηρίου, κοινωνικών προεκτάσεων και πολιτικών ερμηνειών. Ο Γκούντερ, ο ντετέκτιβ ήρωας της τριλογίας είναι ένας άνθρωπος μάλλον συμπαθής, με τη γοητεία του μυστηρίου, τα αντιναζιστικά του φρονήματα, με μια αίσθηση χιούμορ, που τον σώζει σε πολλές περιστάσεις, που καλείται να επιλύσει τις υποθέσεις που του ανατίθενται, και μπαίνει όλο και πιο βαθιά στα άδυτα του πολιτικού και κοινωνικού παρασκηνίου. Έτσι, παίρνει μαζί του τον αναγνώστη και του γνωρίζει ενδιαφέρουσες πληροφορίες που αφορούν σε ιστορικά πρόσωπα ή σε πράξεις που έχουν γίνει. Παράλληλα, δίνει με γλαφυρή περιγραφή το περιβάλλον της Γερμανίας εκείνων των εποχών και δημιουργεί ένα μυθιστόρημα σαγηνευτικό, γεμάτο μυστήριο, με ιστορικά δεδομένα, ενδιαφέρουσες πληροφορίες και ζωντανούς και ιδιαίτερους χαρακτήρες.
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ
About the Author
