Ο κήπος των μικρών θεών, Σοφία Βόικου
Στο προηγούμενο μυθιστόρημά της η Σοφία Βοϊκου μύησε τον αναγνώστη στο Μελένικο, τον τόπο που έχασε την ελληνικότητά του με τρόπο τραγικό και στην ιστορία της αδάμαστης Θεοφανώς, ηρωίδας σύμβολο που μαζί της πήρε και το τελευταίο απομεινάρι της μακράς ιστορίας του τόπου.
Και τώρα, στο τελευταίο της μυθιστόρημα, καταπιάνεται με ένα θέμα που εύκολα θα χαρακτηριζόταν κοινό ως προς τη θεματολογία των ιστορικών μυθιστορημάτων. Η συναισθηματική, όμως, συγγραφική δεινότητα αλλά και η εξαιρετικά μελετημένη της έρευνα αποκαλύπτει στον αναγνώστη μια ιστορία με βαθιές ψυχολογικές προεκτάσεις και ουσιαστικό ανθρωποκεντρισμό.
Πρόσωπα πολλά, ήρωες της ζωής, μα συνάμα μυθιστορηματικοί χαρακτήρες αναλλοίωτοι στον χρόνο, ταγμένοι ο καθένας σε μία αποστολή.
Η Ραχήλ ζει στη Θεσσαλονίκη, στις αρχές του εικοστού αιώνα, όταν η πόλη είναι ένα αμάλγαμα πολιτισμών. Μουσουλμάνοι, Εβραίοι, Χριστιανοί δίνουν περίγραμμα και όψη σε μια πόλη με αμφίσημη ταυτότητα. Η ηρωίδα μετουσιώνει μέσα από τα πρόσωπα που φωτογραφίζει την ψυχή και την εσωτερικότητα της ανθρώπινης φύσης. Όταν φτάνει στο λιμάνι σε μια από τις περιπλανήσεις της, βρίσκεται μπροστά στο θέαμα της απόβασης των γαλλικών στρατευμάτων, των συμμάχων που θα πλαισιώσουν τη δύναμη του Ανατολικού Μετώπου.
Μια φωτογραφία ενός όμορφου ξευγαριού και η πρώτη συνάντησή της με τον νεαρό που απεικονίζεται, τον Στεφάν, θα είναι η απαρχή μιας ιστορίας γεμάτης συγκίνηση, αλήθειας και εξομολόγησης. Μια κατάθεση ψυχής για τη δύναμη της αγάπης.
Το σκηνικό μεταλλάσσεται για να μυηθεί ο αναγνώστης στη Θεσσαλονίκη του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου. Από τις γειτονιές της εβραϊκής κοινότητας, τα ήθη και τις συνήθειες, τις σκέψεις και τις πεποιθήσεις ενός ολόκληρου λαού, στα σκοτεινά και άθλια σοκάκια της Μπάρας, των γυναικών της μιας νύχτας, του υπόκοσμου και της σκοτεινής ζωής των κατοίκων της. Κι από την άλλη, το Ζέιτελινκ, ο “ελαιώνας” της δυτικής Θεσσαλονίκης που θα γίνει το ενδιαίτημα και ο τάφος χιλιάδων στρατιωτών.
Γάλλος αξιωματικός στην αγορά της πόλης,εικόνα εξωφύλλου της έκδοσης «Un Parisien a Salonique», 1918.
Ο Στεφάν θα βιώσει, μαζί με τόσους άλλους στρατιώτες, ό,τι δεν μπόρεσε να πιστέψει ποτέ για αυτόν τον πόλεμο. Έτσι θα γίνει ένας από τους “”κηπουρούς της Θεσσαλονίκης”, προσδιορισμό που τους απέδωσε ειρωνικά ο Κλεμανσώ μετά το τέλος του πολέμου.
Όταν θα πάρει μέρος σε μια μάχη στο Αατολικό Μέτωπο, σαν βοηθός στο στρατιωτικό νοσοκομείο της πρώτης γραμής, θα χάσει το μισό του πρόσωπο. Αυτό θα τον συντρίψει και θα αφεθεί στην απόγνωση και στην ανυπαρξία.
Η συνέχεια της ιστορίας των δύο ηρώων μετατοπίζεται στο μεταπολεμικό Παρίσι. Εκεί η συνάντηση της Ραχήλ και του Στεφάν κρύβει το μεγαλείο της αγάπης και της αυταπάρνησης. Οι ήρωες αποκαλύπτουν το μεγαλείο και την ανδιοτελή τους υπόσταση.
Με αφορμή τη γνωριμία της συγγραφέως με το έργο της Άννας Κόλεμαν Λαντ, η Σοφία Βοϊκου δημιουργεί μια μαγική ιστορία. Την ¨ντύνει” με ιστορικά στοιχεία και αληθινές περιγραφές που εκτυλίσσονται στη Θεσσαλονίκη· ένα άριστο αποτέλεσμα μυθοπλασίας και πραγματικότητας. Η Κόλεμαν ήταν η γυναίκα, γλύπτρια από την Αμερική, που βοήθησε χιλιάδες στρατιώτες με κατεστραμμένα πρόσωπα να ενταχθούν ξανά στον κοινωνικό ιστό της Γαλλίας. Πάνω σε αυτή την πληροφορία δημιουργεί την ηρωίδα της, τη Ραχήλ, ένα πνεύμα ελεύθερο, μακριά από τις επιταγές της γυναικείας φύσης της, από τους ηθικούς και κοινωνικούς κανόνες που διέπουν την εποχή που ζει. Τη συνθέτει με ισορροπία, αργά και εξελικτικά και την κάνει κοινωνό του μηνύματος της ιστορίας: Μικροί θεοί είναι όλοι όσοι κρύβουν αγάπη στις πράξεις τους. Οι μικροί θεοί της ζωής είναι όσοι αγαπούν την ουσία της ανθρώπινης υπόστασης.
Εκδόσεις Ψυχογιός
About the Author
