Ένας νεαρός με απαράμιλλη ομορφιά ζωγραφίζεται από έναν καλλιτέχνη. Ο ζωγράφος γοητεύεται από την εξαίσια μορφή του νέου και τον γνωρίζει σε έναν πλούσιο φίλο του. Ο νεαρός μαγεύεται από τη χλιδή και την υπερφίαλη κοσμοθεωρία του ευγενούς άντρα, ο οποίος πιστεύει πως το σημαντικότερο πράγμα στον κόσμο είναι η εξωτερική ομορφιά. Ο νεαρός, θολωμένος από την επιβλητική παρουσία του άντρα και τις απόψεις του, λέει πως θα έδινε τα πάντα προκειμένου να διατηρήσει για πάντα την ομορφιά του και να μη χαθεί στο πέρασμα των χρόνων. Έτσι, εύχεται να μπορούσε να πουλήσει την ψυχή του με αντάλλαγμα το πορτρέτο που φιλοτέχνησε ο ζωγράφος να γεράσει αντί για εκείνον. Η ευχή του νεαρού εκπληρώνεται και, καθώς ο νεαρός βυθίζεται όλο και περισσότερο σε μία έκλυτη ζωή ακολασίας στο κυνήγι των αισθήσεων, το πορτραίτο εξυπηρετεί, ως μία διαρκή υπενθύμιση, το αντίκτυπο που έχει κάθε πράξη στην ψυχή, με το κάθε αμάρτημα να παρουσιάζεται είτε ως παραμόρφωση της σιλουέτας του είτε ως σημάδι γήρανσης. Ο ίδιος θα μείνει παγερά αδιάφορος και ανέμελος, παρατηρώντας αυτή την αλλαγή, η οποία φαινομενικά επέρχεται μόνο στο άψυχο πορτρέτο, μέχρι τη στιγμή που θα καταλάβει ότι εκείνη η ευχή ήταν στην πραγματικότητα και η μεγαλύτερη κατάρα για το σώμα και την ψυχή του.
Το βιβλίο που κρατάω στα χέρια μου σήμερα έχει μεταξύ άλλων και αυτό το θέμα. Είναι ένα βιβλίο των εκδόσεων Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος. Κάποτε είχε μία πολύ καλή σειρά της Παγκόσμιας Λογοτεχνίας, άσπρο εξώφυλλο με μία όμορφη τυπωμένη με έντονα χρώματα ζωγραφιά. Το βιβλίο αυτό έχει νούμερο 69 στη σειρά και η ημερομηνία γράφει πάνω 26/05/1994. Παλιό, αλλά με μία τόσο επίκαιρη ιστορία. Ο διάσημος δημιουργός της έγινε γι΄ αυτήν και μόνο κλασσικός -αν φανταστείς πως δεν έγραψε άλλο μυθιστόρημα, πέρα από κάποια διηγήματα και ποίηση. Θα σου πω λίγα λόγια, αν και πιστεύω πως θα καταλάβεις αμέσως για ποιο βιβλίο πρόκειται.
Πρόκειται γιατο Πορτρέτο του Ντόριαν Γκραίυ, του Όσκαρ Ουάιλντ. Το εμβληματικό αυτό έργο της Παγκόσμιας Λογοτεχνίας που, αν και γράφτηκε στη βικτωριανή Αγγλία, με όλα τα συντηρητικά και αυστηρά εθιμοτυπικά και ηθικές αρχές, συνεχίζει έως και σήμερα να προκαλεί η φρέσκια του θεώρηση για τα ζητήματα με τα οποία ασχολείται. Ίσως μάλιστα αν εκείνη την εποχή προκαλούσε σάλο και έκπληξη η θεματολογία του -αν και δε θα έπρεπε, μιας και οι ρίζες της είναι προγενέστερες- σήμερα είναι πιο επίκαιρη από ποτέ!
Ο Όσκαρ Ουάιλντ δίνει τη σημαντική θέση του ζωγράφου στον Μπάζιλ, ο οποίος πάνω στην τελική μαύρη στρώση του καμβά του, εντυπώνει με χρώματα φωτεινά και ζωντανά το όμορφο. Ψάχνοντας ο συγγραφέας την αιώνια ομορφιά ανακαλύπτει τη σαθρή ψυχή που κρύβεται από κάτω. Είναι εξαιρετικά ευφυείς οι διάλογοι στο βιβλίο. Και παντού αναδύονται στοιχεία ιδεολογικά και ηθικά ως προς την ανθρώπινη ψυχή, την ανθρώπινη ύπαρξη και τη θεώρηση της ανθρώπινης σκέψης. Μέσα από την τυπική ζωή της βικτωριανής εποχής αποκαλύπτεται ένας κόσμος ανηθικότητας και κενοδοξίας που σήμερα δεν ξαφνιάζει, αλλά το κυριότερο είναι ο ίδιος ο Ντόριαν Γκρέυ. Όσο κοιτάζει την προσωπογραφία του ανακαλύπτει ένα τερατόμορφο δημιούργημα και αυτό δεν είναι τίποτα άλλο από τον καθρέφτη που κοιτάζει τον εαυτό του. Ακτικατοπτρίζεται αυτό που ο ίδιος γνωρίζει πως είναι εσωτερικά. Ο Ντόριαν Γκρέι, με ή χωρίς το πορτρέτο, μεταμορφώνεται εν τέλει σε μια σκιά, σε κάποιον που πέθανε και δεν το ξέρει, σε φάντασμα που περιφέρεται άσκοπα ανάμεσα στους ανθρώπους και ο ναρκισσισμός αποκαλύπτει το σκληρό κανιβαλικό του πρόσωπο. Αυτό είναι και το διακύβευμα της ιστορίας. Το λέει και ο ίδιος ο Ουάιλντ σε μία φράση του, «Κάθε πορτρέτο που γίνεται με την έμπνευση του ζωγράφου, είναι το πορτρέτο του καλλιτέχνη και όχι αυτού που ποζάρει».
ΠΟΣΠΑΣΜΑ σελ. 236
«Δεν υπάρχει καλή επιρροή, κύριε Gray. Κάθε επιρροή είναι ανήθικη, ανήθικη από επιστημονική άποψη.
-Γιατί;
-Διότι να ασκείς επιρροή πάνω σε έναν άνθρωπο σημαίνει ότι του δίνεις την ίδια σου την ψυχή. Εκείνος τότε δεν έχει τον δικό του φυσικό τρόπο σκέψης, δεν τον φλογίζουν τα δικά του πάθη. Οι αρετές του δεν είναι αληθινές. Οι αμαρτίες του, αν υπάρχει αυτό που ονομάζουμε αμαρτία, είναι δανεικές. Γίνεται η ηχώ της μουσικής κάποιου άλλου, ο ηθοποιός ενός έργου που δε γράφτηκε για αυτόν. Ο σκοπός της ζωής είναι η εξέλιξη του εαυτού μας. Να πραγματοποιήσουμε τις επιταγές της φύσης μας· γι’ αυτό το σκοπό ήρθαμε στη γη. Οι άνθρωποι φοβούνται τον εαυτό τους στις μέρες μας. Έχουν ξεχάσει το ύψιστο καθήκον, το χρέος που έχουμε απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό».
σελ. 238
«…πιστεύω ότι αν ένας άνθρωπος ζούσε τη ζωή του με πληρότητα, αν την εξαντλούσε ως την τελευταία της σταγόνα, αν έδινε μορφή σε κάθε του συναίσθημα κι έκφραση σε κάθε του σκέψη, αν υλοποιούσε κάθε του όνειρο, πιστεύω ότι ο κόσμος θα κέρδιζε μια τόσο καινούρια και ορμητική χαρά, που θα ξεχνούσε όλες τις αρρώστιες του μεσαιωνισμού και θα επιστρέφαμε στο ελληνικό ιδεώδες, ίσως και σε κάτι λεπτότερο, πλουσιότερο κι από το ελληνικό ιδεώδες. Τιμωρούμαστε για τις αρνήσεις μας. Κάθε παρόρμηση που πολεμάμε να καταπνίξουμε, μένει κρυμμένη και δουλεύει μέσα στο μυαλό και μας δηλητηριάζει. Το σώμα αμαρτάνει μια φορά και ξεμπερδεύει, γιατί η πράξη είναι ένας τρόπος εξαγνισμού. Δε μένει τιποτ’ άλλο παρά η ανάμνηση μιας απόλαυσης ή η πολυτέλεια της μεταμέλειας. Ο μόνος τρόπος να ξεφορτωθείς έναν πειρασμό είναι να ενδώσεις σε αυτόν. Αν του αντισταθείς, η ψυχή σου θ’ αρρωστήσει απ΄ τη λαχτάρα για τα πράγματα που η ίδια απαγόρευσε στον εαυτό της, απ’ την επιθυμία για όσα οι τερατώδεις νόμοι της έχουν κηρύξει τερατώδη και παράνομα.
Κάποιος είπε ότι τα πιο σημαντικά γεγονότα του κόσμου συντελούνται μέσα στο μυαλό. Στο μυαλό, λοιπόν, και μόνο σ’ αυτό γίνονται και οι μεγαλύτερες αμαρτίες του κόσμου».
Όλα αυτά είναι σκέψεις για το τίμημα της ματαιοδοξίας. Για την παγίδα που πέφτουμε στο φαίνεσθαι, προσπαθώντας όλοι να μοιάσουμε σε ένα πρότυπο που μπορεί και να είναι κατώτερο της δυναμικής μας, με αποτέλεσμα να χάνουμε τη μοναδικότητα και τη δημιουργικότητά μας. Σου έχει τύχει αυτό; Να φοβάσαι τη μοναδικότητά σου; Να μετράς πόσο θα δείξεις για να μην ξεφύγεις από αυτό που βλέπεις; Να πέσεις στον αέναο κύκλο του κυνηγητού μιας ομορφιάς που βλέπεις να χάνεται, να ξεθωριάζει μπρος στα μάτια σου, μόνο και μόνο για να νικήσεις έναν αόρατο εχθρό;
Στις 30 Νοεμβρίου του 1900 πεθαίνει ο Όσκαρ Ουάιλντ
Ο ιστότοπος Βιβλίων Γη είναι ξανά κοντά σας με πολλά βιβλία, απόψεις, προτάσεις! Για μας, σκοπός είναι να αναδείξουμε τη Λογοτεχνία και τον Πολιτισμό που τόσο αγαπούμε!
