Μπολερό, Μωρίς Ραβέλ
Η πρεμιέρα του Μπολερό, του Μωρίς Ραβέλ έγινε το 1928, στην Όπερα των Παρισίων. Η πιο διάσημη μουσική δημιουργία έχει μια ιστορία περίεργη. Οι ερμηνείες για την πασίγνωστη και τόσο αγαπημένη σύνθεση έχουν συνδράμει στο να δημιουργηθεί ένα μυστήριο γύρω από τη μαγική αυτή μουσική και τον τρόπο που την εμπνεύστηκε ο διάσημος συνθέτης…
Γράφει η Σοφία Σιγάλα
Ο Μωρίς Ραβέλ, λέγεται, πως έλαβε παραγγελία από τη διάσημη Ρωσίδα μπαλαρίνα και ηθοποιό, φίλη του, Ίντα Ρουμπινστάιν, ώστε να γράψει μια παρτιτούρα με ύφος και χρώμα ισπανικό. Η αρχική ιδέα ήταν να δημιουργηθεί μια ορχηστρική έκδοση της σουίτας πιάνου του Albeniz Iberia. ο Ραβέλ φεύγει για ένα ταξίδι στη Βόρεια Αμερική. Γυρίζοντας, ανακαλύπτει πως τα δικαιώματα της σουίτας έχουν ήδη παραχωρηθεί, έτσι ο Ραβέλ αποφασίζει να δημιουργήσει μια δική του παρτιτούρα.
Το καλοκαίρι του 1928, ο Ραβέλ είναι διακοπές στο Σεν Ζαν ντε Λιζ, όπου και εμπνεύστηκε τη μελωδία που έψαχνε. Όσο δοκίμαζε στο πιάνο, είπε στον φίλο του Γκιστάβ Σαμαζέιγ:
«Δεν νομίζεις ότι το θέμα αυτό έχει μια επίμονη ποιότητα; Σκοπεύω να το επαναλάβω μερικές φορές χωρίς καμία εξέλιξη, αυξάνοντας βαθμιαία την ορχήστρα, όσο μπορώ».
Έτσι δημιουργήθηκε μια υπέροχη μουσική σύνθεση, επίμονης αλλά αυξανόμενης ποιότητας. Το Bolero. Για περίπου δεκαπέντε λεπτά το Bolero αποτελείται από μία και μόνη μελωδική γραμμή που επαναλαμβάνεται εννέα φορές. Η μόνη παραλλαγή βρίσκεται στην ενορχήστρωση, καθώς σιγά σιγά διάφορα όργανα εμπλουτίζουν τη μελωδία ή συμμετέχουν στο επαναλαμβανόμενο μοτίβο.
Αρχικά ο συνθέτης ήθελε το μπαλέτο να λαμβάνει χώρα σε ένα εργοστάσιο. Η τελική του όμως μορφή είναι μια αγαπημένη και αξεπέραστη σκηνή: μέσα σ’ ένα καπηλειό, άνθρωποι χορεύουν κάτω από μια λάμπα, που κρέμεται από το ταβάνι. Σε απάντηση της πρόσκλησής τους, μια τσιγγάνα ανεβαίνει πάνω στο τραπέζι και χορεύει όλο και πιο ζωηρά.
Στην πρώτη παράσταση του Bolero το κοινό ξαφνιάζεται και διχάζεται. Αρκετοί από τους θεατές χειροκροτούν εκστασιασμένοι με ενθουσιασμό και αρκετοί άλλοι φωνάζουν και αποδοκιμάζουν αυτό που ακούν, κατηγορώντας τον Ραβέλ για τρελό. Όταν του το είπαν φέρεται να απάντησε: «Αυτοί μάλλον… κατάλαβαν». Γιατί όμως απάντησε με αυτή τη φράση και πώς εξηγήθηκε η συνεχόμενη μορφή της μελωδίας του Bolero;
Την εποχή που γράφει τη διάσημη μελωδία ο Μωρίς Ραβέλ αρχίζει να παρουσιάζει κάποια συμπτώματα κενών μνήμης. Λέγεται πως κάποια φορά, σε μια παραλία, ξέχασε να κολυμπά! Αρκετές ήταν οι φορές που ξεχνούσε ονόματα ή προσπαθούσε να εξηγήσει περιφραστικά μια απλή σκέψη ή λέξη. Ο Ραβέλ, το 1927, είχε ένα ατύχημα με το αυτοκίνητο που οδηγούσε. Από την πρόσκρουση χτύπησε βαριά το κεφάλι του. Από τότε είχε πολλούς συχνούς και ισχυρούς πονοκεφάλους. Αν και αρκετοί γιατροί το εξέτασαν δεν μπόρεσα να βγάλουν κάποιο συμπέρασμα. Τελικά, το 1937, ένας γιατρός πρότεινε να επέμβει χειρουργικά στον εγκέφαλο του συνθέτη. Ο Ραβέλ, 67 ετών τότε, συνήλθε από τη νάρκωση, ζήτησε τον αδελφό του, λιποθύμησε και μετά από μερικές μέρες άφησε την τελευταία του πνοή.
Σήμερα, μετά από τόσα χρόνια από τον θάνατό του, εικάζεται πως ο σπουδαίος συνθέτης μάλλον έπασχε από μετωποκροταφική άνοια, όπου κάποια τμήματα του εγκεφάλου μένουν ατροφικά, ενώ άλλα αναπτύσσονται. Η μορφή της πάθησης προκαλεί στα πρώτα στάδια εκρήξεις δημιουργικότητας, η οποία όμως συχνά περιέχει πολύ συγκεκριμένη δομή και επαναλήψεις. Οι σύγχρονοι νευρολόγοι θεωρούν ότι το επαναλαμβανόμενο μοτίβο του Bolero ίσως ήταν ένα πρώιμο δείγμα της ασθένειας.
Ο Ραβέλ, όταν ολοκλήρωσε το Bolero, ήταν σίγουρος που οι περισσότερες ορχήστρες θα αρνιόντουσαν να το παίξουν. Η αλήθεια όμως είναι πως το Bolero του Μωρίς Ραβέλ έγινε ένα από τα πιο διάσημα κομμάτια της κλασικής μουσικής και παίζεται χιλιάδες φορές ανά δεκαπέντε λεπτά σε όλον τον κόσμο.
Στις 7 Μαρτίου του 1875 γεννιέται ο Μωρίς Ραβέλ
About The Author
