Ο έρωτας στα χρόνια της χολέρας, Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες
Ο «Έρωτας στα χρόνια της χολέρας» του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες είναι ένα από τα πιο διάσημα μυθιστορήματά του και πραγματεύεται την πιο όμορφη ιστορία αγάπης και παντοτινού έρωτα. Ίσως η ιστορία του Φλορεντίνο Αρίσα και της Φερμίνα Δάσα να είναι μια από τις πιο δυνατές και απροσδόκητες ιστορίες αγάπης στα λογοτεχνικά χρονικά. Ανθίζει ξαφνικά και ανεξήγητα, πορεύεται στον χρόνο με αναλλοίωτα συναισθήματα και πράξεις που προσεγγίζουν την υπερβολή για να αποδείξουν το είδος μιας τελείωσης μοναδικής.
Γράφει η Σοφία Σιγάλα
Η ιστορία διαδραματίζεται σε ένα ανώνυμο λιμάνι μιας πόλης της Καραϊβικής, ξεκινάει από το τέλος του 19ου αιώνα και καταλήγει κάπου στις αρχές του 20ου. Όλα ξεκινούν από το τέλος, όταν ο γιατρός Ουρμπίνο σκοτώνεται, προσπαθώντας να πιάσει τον παπαγάλο του. Στην κηδεία του, η γυναίκα του Φερμίνα Δάσα, πάντα αγέρωχη και επιβλητικά όμορφη, βάζει τη βέρα της στο δάχτυλο του πεθαμένου συζύγου της και μονολογεί πως πολύ γρήγορα θα τον συναντήσει. Ο Φλορεντίνο Αρίσα βρίσκεται στο πλήθος του κόσμου που αποχαιρετά τον γιατρό και αναλογίζεται τον έρωτα και την άρνηση που έζησε από τη μεγάλη αγάπη της ζωής του, τη Φερμίνα. Έχουν περάσει πενήντα ένα χρόνια, εννιά μήνες και τέσσερις μέρες. Αυτή την περίοδο που διένυσε ο Φλορεντίνο, ερωτευμένος με τη Φερμίνα θα ακολουθήσει ο αναγνώστης στο μυθιστόρημα του Μάρκες, φτάνοντας στη στιγμή που οι δύο ήρωες θα συμφιλιωθούν με τα συναισθήματά τους.
Ο ήρωας του Μάρκες είναι ένα όμορφο αγόρι δεκαοχτώ χρόνων, περιζήτητος στον κοινωνικό του περίγυρο, θέμα θαυμασμού για τα κορίτσια της ηλικίας του. Γνώρισε τη Φερμίνα σε ένα πάρκο και, με την ανοχή της θείας της κοπέλας, Εσκολάστικα, κατορθώνει να της δώσει απλώς ένα πολυσέλιδο γράμμα. Η Φερμίνα θα ανταλλάξει πολλά γράμματα με τον Φλορεντίνο. Το αγόρι είναι κατώτερης κοινωνικής τάξης από την ίδια, αλλά θα γοητευτεί από την αφοσίωση και τον μεγάλο έρωτα που τρέφει εκείνος για εκείνη. Όταν ο πατέρας της μαθαίνει για το ειδύλλιο, θυμωμένος και φοβισμένος για την εξέλιξη που θα πάρει, στέλνει τη Φερμίνα σε μακρινούς της συγγενείς προς άγνωστη για τον Φλορεντίνο κατεύθυνση. Το ταξίδι της Φερμίνας θα γίνει ένα παράδοξο και γοητευτικό οδοιπορικό στις ρίζες και την καταγωγή της. παρ΄ όλα αυτά, ο νεαρός, που εργάζεται ως τηλεγραφητής, θα κατορθώνει πάντα να ανακαλύπτει πού βρίσκεται η αγαπημένη του.
Η Φερμίνα θα γυρίσει πίσω και θα δεχτεί την απόφαση του πατέρα της να παντρευτεί τον γιατρό Χουβενάλ Ουρμπίνο, ο οποίος είναι ειδικός στη χολέρα. Όταν ο Φλορεντίνο ανακαλύψει και πάλι την αγαπημένη του, θα ορκιστεί πως δε θα τη χάσει ποτέ ξανά. Ο θάνατος του άντρα της θα γίνει η αφορμή για εκείνον να προσπαθήσει ξανά ώστε να εκπληρώσει τον ασίγαστο πόθο του και την άσβεστη επιθυμία του. Τώρα πια χήρα, έχει την τελική ευκαιρία να την πλησιάσει και της προτείνει το τελευταίο τους ταξίδι, πάνω σε ένα πλοίο, με σημαία ανυψωμένη της χολέρας, ώστε κανείς να μην μπορεί να τους πλησιάσει.
Το «Ο έρωτας στα χρόνια της χολέρας» είναι ένας ύμνος στον ανεκπλήρωτο έρωτα και στο κυνήγι της ολοκλήρωσής του. Μια στωική συνθήκη αναμονής και υπομονής που κρύβει βαθιά και αναλλοίωτα συναισθήματα. Ξεπερνάει τον χρόνο και δίνει ευκαιρία στην αγάπη να εκφραστεί και να ενσαρκωθεί. Ο Μάρκες ζωντανεύει μια τρυφερή ιστορία αγάπης που ξεπερνά τα όρια του ανθρώπινου, δίνοντας όμως μέσα από τις περιγραφές του και την εξιστόρησή του και το πολιτικό και κοινωνικό γίγνεσθαι της εποχής που ζουν και εκφράζονται οι ήρωές του. Η Λατινική Αμερική είναι πάντα ένα χαρακτηριστικό στοιχείο των μυθιστορημάτων του, έτσι εμπλέκει τους πολύχρονους εμφύλιους πολέμους της πατρίδας του, τα κοινωνικά και πολιτικά χαρακτηριστικά που δίνουν υπόσταση στους ήρωές του. Η μυρωδιά, τα χρώματα, οι εικόνες του τόπου του συνθέτουν πάντα ένα πορτρέτο απαράμιλλο που ακολουθεί τον συγγραφικό χαρακτήρα του Μάρκες.
Η αγάπη από την άλλη εμφανίζεται σε όλες της τις πτυχές. Άλλοτε συζυγική, άλλοτε ως υποχρέωση και ηθική ταγή, σε μεγάλα μέρη της αφήγησης πλατωνική, αγοραία, θυμωμένη, στωική, παράνομη, εφηβική και ενήλικη, αλλά και σε προχωρημένη ηλικία, χωρίς ταμπού και απαγορεύσεις. Η αγάπη βυθίζεται στα σκοτάδια και ανασταίνεται στο φως. Γίνεται εμμονή και την απόρριψη. Το μυθιστόρημα θέτει δύσκολα ερωτήματα σχετικά με το τι είναι η αγάπη και ποιος τη δικαιούται. Κανείς δεν φεύγει από αυτό το κείμενο χωρίς να σκεφτεί ότι η αγάπη είναι περίπλοκη, λεπτή και επικίνδυνη. Ο Μάρκες παρουσιάζει την αγάπη ως ασθένεια, με πολλά από τα ίδια συμπτώματα της χολέρας. Και ο τρόπος με τον οποίο οι χαρακτήρες διαχωρίζουν ποιον αγαπούν και τον τρόπο που αγαπούν απαιτεί από τον αναγνώστη να υπερβεί τις παραδοσιακές θεωρήσεις για το τι είναι η αγάπη.
Γιατί είχαν ζήσει αρκετά για να καταλάβουν πως ο έρωτας είναι έρωτας σ’ οποιαδήποτε εποχή και σ’ οποιοδήποτε τόπο, αλλά γινόταν πιο έντονος όταν βρίσκονταν κοντά στο θάνατο.
Ο Φλορεντίνο δείχνει σαν ένας άνθρωπος που υπάρχει μόνο για να αγαπάει τη Φερμίνα. Μέσα από την πορεία του και την εκπλήρωση της μοναδικής του επιθυμίας αναδύονται όλα τα σκαλοπάτια που τον φέρνουν σε αυτό που είναι λίγο πριν το τέλος της ζωής του. Ο κύκλος που διανύει είναι τέτοιος ώστε να τον οδηγήσει στην ολοκλήρωση. Στο μυθιστόρημα του Μάρκες ο έρωτας και η αγάπη γεννιούνται, προδίδονται αλλά δεν παύουν να διατηρούν τη ρομαντική τους υπόσταση στην αιωνιότητα. Ο Φλορεντίνο Αρίζα, μέσα από την αγάπη του για τη Φερμίνα και τα χρόνια αναμονής και επιμονής που βίωσε μαθαίνει αυτό που είχε ήδη βιώσει πολλές φορές χωρίς να το συνειδητοποιεί: ότι μπορεί κανείς να είναι ερωτευμένος με πολλούς ανθρώπους ταυτόχρονα, να νιώθει την ίδια θλίψη για τον καθένα και να μην προδίδει κανέναν από αυτούς. Μόνος του ανάμεσα στο πλήθος στην προβλήτα, λέει στον εαυτό του με μια έκρηξη θυμού: «Η καρδιά μου έχει περισσότερα δωμάτια από ένα πορνείο».